NhanManh.comNhấn Mạnh
Câu chẻ It is/was … that/who

It is hay It was trong câu chẻ: chọn thì, động từ khuyết thiếu và dạng câu hỏi

Khi nào câu chẻ dùng It is, khi nào It was, ghép với will, must, might ra sao và cách đặt câu hỏi Was it … that, Who was it that, có bài tập.

Bus stop in Da Nang on a rainy afternoon, two students sharing one umbrella and quizzing each other with cards held face down, reflections on wet pavement, medium shot from across the street

Quy tắc an toàn: câu gốc ở hiện tại thì dùng It is, câu gốc ở quá khứ thì dùng It was, và phần sau that giữ nguyên thì của câu gốc. Ví dụ Minh found the solution → It was Minh who found the solution; Minh usually finds the solution → It is Minh who usually finds the solution.

Nhưng trong tiếng Anh thật, khung mở của câu chẻ linh hoạt hơn: có thể là will be, must have been, might be, có thể đảo thành câu hỏi Was it … that…? hay Who was it that…?. Bài này đi qua các trường hợp đó, kèm những chỗ người bản ngữ nói khác sách.

Ghép thì của khung mở với thì câu gốc

Bảng dưới ghép các thì phổ biến của câu gốc với khung mở thường dùng trong bài viết lại câu.

Thì của câu gốcCâu gốcCâu chẻ
Hiện tại đơnLan cooks dinner on Sundays.It is Lan who cooks dinner on Sundays.
Hiện tại tiếp diễnMy brother is using the laptop.It is my brother who is using the laptop.
Hiện tại hoàn thànhThe rain has ruined the garden.It is the rain that has ruined the garden.
Quá khứ đơnHoa painted this picture.It was Hoa who painted this picture.
Quá khứ hoàn thànhThe guide had warned us about the river.It was the guide who had warned us about the river.
Tương lai với willMr Duc will open the meeting.It is Mr Duc who will open the meeting. / It will be Mr Duc who opens the meeting.

Hàng cuối có hai cách. Bản It is … who will đúng khuôn “giữ thì câu gốc”. Bản It will be … who opens cũng đúng và hay gặp; ở đó tương lai được đánh dấu ở khung mở, mệnh đề sau dùng hiện tại đơn. Cả hai đều chấp nhận được. Dạng dùng will hai lần, It will be Mr Duc who will open the meeting, có người vẫn nói nhưng nghe thừa, nên tránh trong văn viết.

Khi nào It is đi với câu quá khứ

Người bản ngữ đôi khi nói It’s Hoa who painted this picture thay vì It was Hoa. Câu này không sai: người nói đang đứng ở hiện tại, chỉ vào bức tranh còn đó và khẳng định tác giả. Khung It is gắn với thời điểm nói, phần sau giữ quá khứ vì việc vẽ đã xong. Điều tương tự xảy ra với những câu có kết quả còn hiện hữu: It’s my sister who chose this name for the dog.

Ngược lại, khi kể lại cả câu chuyện trong quá khứ, It was tự nhiên hơn hẳn: That night it was the youngest boy who noticed the smoke. Toàn bộ khung cảnh đã trôi qua, người kể không còn đứng “bên cạnh” sự việc.

Với bài tập viết lại câu, đề thường muốn khung mở cùng thì với câu gốc, nên It was cho câu quá khứ là đáp án được chờ đợi. Nếu bạn viết It is với câu gốc quá khứ, nhiều người chấm sẽ coi là lệch thì, dù trong giao tiếp có khi vẫn dùng. Chỗ này nên làm theo quy tắc an toàn khi làm bài, còn khi nói chuyện thì không cần quá lo.

Động từ khuyết thiếu trong khung mở

Đoán chắc về quá khứ: must have been. It must have been the delivery man who left the gate open. — Chắc hẳn là anh giao hàng đã để cổng mở. Người nói suy luận từ dấu vết, khá chắc chắn.

Đoán không chắc: might, could. It might be the battery that is causing the problem. — Có thể chính viên pin gây lỗi. Về quá khứ: It could have been Tuan who called, but he says no.

Phủ định suy đoán: can’t have been. It can’t have been Lan who wrote this; she was abroad. — Không thể là Lan viết cái này, lúc đó cô ấy ở nước ngoài.

Tương lai: will be. It will be the parents who decide. Mệnh đề sau thường dùng hiện tại đơn khi khung mở đã có will.

Thói quen, điều thường thấy: is usually. It is usually the youngest child who gets the most attention. Trong cả năm trường hợp, động từ khuyết thiếu và trạng từ chỉ đứng ở khung mở; mệnh đề sau giữ dạng bình thường.

Đặt câu hỏi với câu chẻ

Câu chẻ chuyển sang câu hỏi bằng cách đảo is/was lên trước it. Có hai dạng chính và vài biến thể hay dùng.

  1. Câu hỏi có/không: đảo was lên đầu. It was you who called last night → Was it you who called last night? Trả lời: Yes, it was. / No, it wasn’t.
  2. Câu hỏi có từ để hỏi: thay tiêu điểm bằng từ để hỏi, đưa lên đầu, rồi đảo was it. It was Lan who called → Who was it that called? Ở đây that hay gặp hơn who vì đã có Who ở đầu câu.
  3. Hỏi về thời gian, nơi chốn: When was it that you first came to Hanoi? Where was it that you lost your phone? Câu nghe nhấn hơn câu hỏi thường, cho thấy người hỏi đang cố nhớ lại hoặc muốn làm rõ.
  4. Hỏi lý do: Why is it that buses are always late on rainy days? Dạng Why is it that…? rất phổ biến, dùng khi băn khoăn thật sự hoặc phàn nàn nhẹ.
  5. Hỏi vật: What is it that you want? — Rốt cuộc bạn muốn gì? Dạng này mạnh hơn hẳn What do you want?, đôi khi nghe sốt ruột, nên cẩn thận khi dùng với người lớn tuổi hoặc cấp trên.

Lưu ý trật tự trong câu hỏi: mệnh đề sau that giữ trật tự câu khẳng định, không đảo thêm lần nữa. Viết Where was it that you lost your phone?, không viết Where was it that did you lose your phone?

Phủ định ở khung mở

Muốn phủ định, đặt not ngay sau is/was: It wasn’t the teacher who cancelled the trip. Câu này phủ định tiêu điểm, không phủ định sự việc: chuyến đi vẫn bị huỷ, chỉ là người huỷ không phải thầy giáo. Vì thế câu chẻ phủ định thường đi cặp với một câu khẳng định đính chính: It wasn’t the teacher who cancelled the trip; it was the school board.

Dạng phủ định có động từ khuyết thiếu ở khung mở cũng theo cùng logic: It can’t have been the wind that broke the window; the broken glass is all outside the house. Người nói loại trừ một khả năng và ngầm gợi ý nguyên nhân khác.

Một dạng phủ định đặc biệt có until — It was not until midnight that… — mang nghĩa “mãi đến … mới …” và có quy tắc riêng về động từ phía sau. Dạng này được dành hẳn một bài trong chuyên mục, vì nó là nguồn lỗi lớn nhất của câu chẻ phủ định.

Câu hỏi đuôi sau câu chẻ

Khi thêm câu hỏi đuôi để xác nhận, đuôi đi theo khung mở It is/was, không theo động từ trong mệnh đề sau. Câu It was Lan who called có đuôi là wasn’t it?: It was Lan who called, wasn’t it? Không viết didn’t she?, dù động từ phía sau là called và tiêu điểm là một người nữ.

Quy tắc khẳng định – phủ định vẫn như mọi câu hỏi đuôi: khung mở khẳng định thì đuôi phủ định, khung mở phủ định thì đuôi khẳng định. It isn’t your phone that is ringing, is it? It was in Vinh that you grew up, wasn’t it? Với khung mở có động từ khuyết thiếu, đuôi mượn chính động từ đó: It will be the parents who decide, won’t it?

Người học hay vấp chỗ này vì có hai động từ trong câu và phản xạ là nhìn động từ gần đuôi nhất. Hãy nhớ mệnh đề chính của câu chẻ là It + be; mệnh đề sau chỉ là phần phụ, nên câu hỏi đuôi luôn bám vào it.

Lỗi về thì hay gặp

Một số lỗi về thì khi viết câu chẻ, mỗi lỗi kèm câu sửa:

  • Dùng It were với tiêu điểm số nhiều: It were the boys who… → It was the boys who…
  • Đổi thì động từ phía sau theo khung mở: câu gốc Nga has finished the report mà viết It was Nga who finished the report → nên giữ It is Nga who has finished the report.
  • Dùng quá khứ cho việc sắp tới: It was next week that the course starts → It is next week that the course starts.
  • Đảo hai lần trong câu hỏi: What was it that did you see? → What was it that you saw?
  • Quên have khi đoán về việc đã xảy ra: It must be Tuan who broke it → khi đang suy luận về việc đã qua, It must have been Tuan who broke it thường rõ ý hơn.

Điểm chung của các lỗi trên: người viết xử lý khung mở và mệnh đề sau như hai câu tách rời. Thực ra chúng là một câu; thời gian của sự việc nằm ở mệnh đề sau, còn khung mở chủ yếu đặt điểm nhìn của người nói và mức độ chắc chắn.

Bài tập thì và câu hỏi có đáp án

Làm theo yêu cầu trong ngoặc. Đáp án ngay sau mũi tên.

  1. Quang has broken the printer. (nhấn Quang) → It is Quang who has broken the printer.
  2. The girls will sing the first song. (nhấn the girls) → It is the girls who will sing the first song. Cũng chấp nhận: It will be the girls who sing the first song.
  3. It was Nam who sent the flowers. (đổi sang câu hỏi có/không) → Was it Nam who sent the flowers?
  4. It was in Hue that they met. (hỏi về nơi chốn) → Where was it that they met?
  5. Someone took my umbrella, and Hai is almost certainly the one. (dùng must have been) → It must have been Hai who took my umbrella.
  6. The coach didn’t choose the uniform; the players did. (dùng câu chẻ phủ định) → It wasn’t the coach who chose the uniform; it was the players.

Ở câu 6, chú ý động từ chose ở thể khẳng định: phủ định đã nằm ở wasn’t. Ở câu 4, sau that giữ trật tự they met, không đảo thành did they meet.

Câu hỏi thường gặp

Câu gốc ở hiện tại hoàn thành thì dùng It is hay It has been?

Thông thường dùng It is, còn hiện tại hoàn thành giữ ở mệnh đề sau: It is Nga who has finished the report. Dạng It has been … who… rất hiếm và nghe gượng, nên tránh trong bài làm và văn viết.

Who was it that called và Who called khác nhau ra sao?

Cả hai đều hỏi ai gọi điện. Who called là câu hỏi trung tính. Who was it that called nhấn hơn, thường dùng khi người hỏi biết chắc có cuộc gọi và đang muốn làm rõ người gọi, đôi khi kèm chút sốt ruột hoặc ngạc nhiên.

Có dùng It is going to be … that được không?

Có thể, ví dụ It is going to be the final match that decides everything. Dạng này nói về dự đoán dựa trên tình hình hiện tại, nhưng khá dài. Trong văn viết, It will be the final match that decides everything hoặc It is the final match that will decide everything gọn hơn.

Câu chẻ có dùng với thì tương lai hoàn thành không?

Về lý thuyết có thể ghép, nhưng câu nghe nặng và hiếm gặp. Thực tế người viết thường giữ câu thường và nhấn bằng cách khác. Dạng này hầu như không xuất hiện trong bài tập câu chẻ thông thường, nên bạn chưa cần luyện.

Vì sao Why is it that nghe như phàn nàn?

Vì câu chẻ giả định phần sau that là sự thật đã biết, ví dụ buses are always late. Hỏi Why is it that… là coi điều đó như hiển nhiên và đòi giải thích, nên dễ mang sắc thái bực bội. Với người lạ hoặc cấp trên, câu hỏi thường như Why are the buses late nhẹ nhàng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138