So do I và Neither do I là hai câu ngắn dùng để nói "mình cũng vậy": So + trợ động từ + chủ ngữ cho câu khẳng định, Neither (hoặc Nor) + trợ động từ + chủ ngữ cho câu phủ định. Ví dụ: A nói I like spicy food. B đáp So do I. A nói I can't swim. B đáp Neither can I. Trật tự trợ động từ đứng trước chủ ngữ chính là một dạng đảo ngữ.
Hai câu này có vẻ dễ, nhưng là chỗ người học mắc lỗi đều đặn: chọn sai trợ động từ, thêm not sau Neither, nhầm So am I với So I am. Bài này đi từ quy tắc chọn trợ động từ, sang vế phủ định, các cách nói thay thế như Me too, rồi tới cách nối hai mệnh đề trong một câu dài.
Chọn trợ động từ theo câu phía trước
Trợ động từ trong câu đáp phải khớp với câu của người nói trước, theo ba nguyên tắc: có to be thì dùng to be, có động từ khuyết thiếu hay have hoàn thành thì dùng lại chúng, chỉ có động từ thường thì mượn do, does, did.
| Câu của A | B đồng tình | Trợ động từ lấy từ đâu |
|---|---|---|
| I am tired. | So am I. | to be có sẵn |
| I can play the guitar. | So can I. | động từ khuyết thiếu can |
| I have finished my homework. | So have I. | have của thì hoàn thành |
| I will join the club. | So will I. | will |
| I like this song. | So do I. | mượn do (hiện tại) |
| I went to Hue last summer. | So did I. | mượn did (quá khứ) |
Trợ động từ còn phải chia theo chủ ngữ mới trong câu đáp, không theo chủ ngữ của A. Nếu A nói I like this song và B muốn nói em gái mình cũng thích, câu đúng là So does my sister. Nếu nói về hai người: So do Mai and Lan. Nhiều bạn giữ nguyên do của câu trước mà quên đổi theo người được nói tới.
Một trường hợp người học hay phân vân: I have a dog. Ở đây have là động từ thường (sở hữu), nên câu đáp phổ biến là So do I. Trong tiếng Anh kiểu Anh, nhất là lối nói cũ hơn, vẫn có người đáp So have I; cả hai đều gặp, nhưng So do I an toàn trong mọi ngữ cảnh.
Neither và Nor: phủ định nằm sẵn trong từ đầu câu
Với câu phủ định, ta dùng Neither hoặc Nor. Điều quan trọng nhất: trợ động từ sau Neither ở dạng khẳng định, không thêm not. A nói I don't eat meat. B đáp Neither do I. Viết Neither don't I là sai, vì Neither đã mang nghĩa phủ định; thêm not thành ra phủ định hai lần.
Nor dùng giống Neither trong câu đáp ngắn: Nor do I. Neither phổ biến hơn trong hội thoại; Nor mang chút trang trọng hơn. Về ngữ pháp, cả hai đều đúng, và trợ động từ sau Nor cũng ở dạng khẳng định như sau Neither.
Một bẫy tinh hơn: câu của A có thể phủ định mà không có chữ not. Các từ như never, hardly, rarely, no đều làm câu mang nghĩa phủ định. A nói I have never been to Sa Pa. Câu này phủ định, nên B đồng tình bằng Neither have I, không phải So have I. Tương tự: I hardly ever watch TV. → Neither do I. Nếu đáp So do I, người nghe sẽ hiểu ngược: B thì xem nhiều.
Về cách phát âm, neither đọc được hai kiểu: /ˈniːðə/ và /ˈnaɪðə/. Cả hai đều chuẩn; kiểu đầu phổ biến hơn trong tiếng Anh Mỹ, kiểu sau gặp nhiều trong tiếng Anh Anh, nhưng không có ranh giới cứng. Chọn một kiểu và dùng nhất quán là được.
Những cách nói thay thế và mức dùng
Me too, Me neither. Đây là cách đồng tình ngắn gọn, rất phổ biến trong hội thoại thân mật. I'm hungry. → Me too. I don't like horror films. → Me neither. Không sai, chỉ là văn nói. Trong thư từ hay bài viết, bạn dùng cấu trúc đầy đủ.
Me either. Trong tiếng Anh Mỹ thân mật, nhiều người nói Me either với nghĩa giống Me neither. Một số sách ngữ pháp coi đây là cách nói không chuẩn. Bạn nên hiểu khi nghe, còn khi tự nói và viết thì Me neither là lựa chọn an toàn hơn.
I do too, I don't either. Trật tự thường, không đảo, nghĩa tương đương. I like tea. → I do too. I can't drive. → I can't either. Cách này hữu ích khi bạn chưa quen đảo trợ động từ, và hoàn toàn chuẩn.
So + chủ ngữ + trợ động từ: nghĩa khác hẳn. So I am, So it is không phải câu đồng tình. Đây là câu xác nhận, thường kèm ngạc nhiên. A: Look, it's raining. B: So it is! nghĩa là "Ừ, đúng thật!". A: You promised to help. B: So I did. nghĩa là "Đúng là mình đã hứa". Đảo thành So is it thì nghĩa đổi sang "cái kia cũng vậy".
Nối hai mệnh đề trong một câu dài
So và Neither không chỉ dùng để đáp lời người khác. Bạn có thể dùng chúng trong một câu của chính mình để nói hai người, hai vật cùng có một đặc điểm: Lan speaks French, and so does her brother. (Lan nói tiếng Pháp, anh trai bạn ấy cũng vậy.) Nam didn't come to the party, and neither did Hoa. (Nam không tới bữa tiệc, Hoa cũng không.)
Với vế phủ định, Nor cũng dùng được và hay gặp trong văn viết: Nam didn't come to the party, nor did Hoa. Câu dùng Nor thường bỏ and, vì Nor đã đóng vai từ nối. Viết and nor thì nhiều người coi là thừa, dù vẫn gặp trong văn nói.
Kiểu nối này giúp tránh lặp: thay vì Lan speaks French. Her brother speaks French too., bạn gộp lại gọn hơn. Trong bài viết, nó tạo nhịp song song dễ đọc. Chỉ cần nhớ quy tắc chọn trợ động từ ở vế sau vẫn y như khi đáp lời: lấy theo động từ ở vế trước, chia theo chủ ngữ ở vế sau.
Một lỗi hay gặp là trộn hai cấu trúc: Lan speaks French, and her brother so does. Câu này sai trật tự. Hoặc dùng and so does her brother (đảo), hoặc and her brother does too (không đảo), không lấy nửa nọ nửa kia.
Các trường hợp khó: have to, used to, be going to, chữ 'd
Một số động từ trông như trợ động từ nhưng không phải, hoặc viết tắt dễ gây nhầm. Bảng dưới gom những trường hợp người học hay phải dừng lại suy nghĩ.
| Câu của A | B đồng tình | Giải thích |
|---|---|---|
| I have to work tomorrow. | So do I. | have to hoạt động như động từ thường, nên mượn do. |
| I used to live in Hue. | So did I. | used to là quá khứ, mượn did. |
| I'm going to buy a bike. | So am I. | Lấy am trong be going to. |
| I'd rather stay at home. | So would I. | 'd rather là would rather. |
| I'd already eaten. | So had I. | 'd trước quá khứ phân từ là had. |
| I don't have to wear a uniform. | Neither do I. | Phủ định của have to dùng don't, nên đáp bằng do. |
Chữ 'd là chỗ dễ nhầm nhất. Cách phân biệt: sau 'd là động từ nguyên mẫu (stay, like, rather) thì đó là would; sau 'd là quá khứ phân từ (eaten, finished, been) thì đó là had. Câu đáp lấy đúng trợ động từ đã bị viết tắt.
Với have to và used to, nhiều bạn đáp So have I hay So used I vì thấy chữ đầu giống trợ động từ. Thử đặt câu hỏi cho chúng (Do you have to work?, Did you use to live there?): câu hỏi mượn do, did thì câu đồng tình cũng mượn do, did.
Lỗi hay gặp, xếp theo mức độ thường gặp
Danh sách dưới tổng hợp những lỗi xuất hiện nhiều trong bài làm và trong lúc nói, kèm câu sửa:
- I like coffee. → So am I. Sai trợ động từ. Câu trước có động từ thường like, nên dùng So do I.
- I can't cook. → Neither can't I. Thừa phủ định. Sửa: Neither can I.
- I've never tried durian. → So have I. Sai nghĩa. Câu trước phủ định vì có never, nên đồng tình bằng Neither have I.
- My father works in Da Nang. → So do my uncle. Sai chia. My uncle số ít: So does my uncle.
- I was late yesterday. → So am I. Sai thì. Câu trước quá khứ: So was I.
- I don't like it. → Me too. Sai về nghĩa trong văn chuẩn. Đồng tình với câu phủ định thì dùng Me neither hoặc Neither do I.
Muốn không đồng tình thì không đảo: A I like this film. B I don't. A I didn't enjoy the trip. B I did. Câu đáp ngắn nhấn vào trợ động từ, đọc có trọng âm để người nghe nhận ra sự khác ý.
Bài luyện có đáp án
Viết câu đồng tình bằng So hoặc Neither, dùng chủ ngữ trong ngoặc.
- I am interested in history. (I)
- Minh didn't understand the question. (Lan)
- We have already booked the tickets. (they)
- My brother rarely eats breakfast. (my sister)
- I would like a cup of tea. (I)
- The old printer doesn't work. (the new one)
- She will be at the meeting. (her manager)
Đáp án. (1) So am I. (2) Neither did Lan. hoặc Nor did Lan. (3) So have they. (4) Neither does my sister. Câu gốc phủ định vì rarely. (5) So would I. (6) Neither does the new one. (7) So will her manager.
Câu 4 là câu dễ sai nhất trong bài, vì không có not nhưng vẫn mang nghĩa phủ định. Nếu bạn làm đúng câu này, phần quy tắc quan trọng nhất đã nắm. Câu 5 cũng đáng để ý: I would like thường được nói tắt thành I'd like, và chữ 'd ở đây là would, nên câu đáp dùng would.
Khi luyện nói, thử làm bài này theo cặp: một người đọc câu gốc, người kia đáp ngay không nhìn giấy. Mục tiêu là đáp trong vòng một hai giây, vì trong hội thoại thật không ai chờ bạn dò bảng trợ động từ.
Câu hỏi thường gặp
So do I và Me too khác nhau thế nào?
Nghĩa giống nhau, đều là mình cũng vậy. Me too ngắn và thân mật, dùng nhiều trong hội thoại. So do I đầy đủ hơn, dùng được cả khi nói lẫn khi viết, và bắt buộc phải chọn đúng trợ động từ theo câu trước. Trong bài viết, nên dùng dạng đầy đủ.
Vì sao "Neither don't I" là sai?
Vì Neither đã mang nghĩa phủ định. Thêm not sau trợ động từ thành ra phủ định hai lần, không đúng ngữ pháp chuẩn. Câu đúng là Neither do I, trong đó do ở dạng khẳng định. Quy tắc này áp dụng với mọi trợ động từ: Neither can I, Neither am I, Neither have I.
"So am I" và "So I am" khác nhau ra sao?
So am I là câu đồng tình, nghĩa là mình cũng vậy. So I am là câu xác nhận, nghĩa là đúng thật, đúng là mình như vậy, thường kèm chút ngạc nhiên khi ai đó chỉ ra một điều về mình. Hai câu chỉ khác trật tự nhưng khác hẳn nghĩa.
Câu "I have never been there" thì đồng tình bằng So hay Neither?
Dùng Neither: Neither have I. Câu có never là câu phủ định dù không có chữ not. Các từ hardly, rarely, seldom, no cũng làm câu phủ định. Đáp So have I sẽ khiến người nghe hiểu là bạn đã từng tới đó.
Nor do I và Neither do I có dùng thay nhau được không?
Trong câu đáp ngắn, hai câu dùng thay nhau được. Neither phổ biến hơn trong hội thoại thường ngày, Nor mang chút trang trọng hơn. Khi nối hai mệnh đề trong một câu, Nor thường đứng sau dấu phẩy mà không cần and, ví dụ "Nam didn't come, nor did Hoa".
Đáp "I have a car" thì nói So do I hay So have I?
So do I là cách phổ biến và an toàn, vì have ở đây là động từ thường chỉ sở hữu. So have I vẫn gặp trong tiếng Anh kiểu Anh, nhất là lối nói cũ hơn. Nếu câu trước là have got thì đáp So have I là tự nhiên.