NhanManh.comNhấn Mạnh
Lỗi hay gặp và dùng trong viết, nói

Lỗi câu chẻ khi dịch từ tiếng Việt: "chính… mới…", thừa chữ và chia sai động từ

Dịch "chính… mới…" sang It is … that hay sai ở đâu: bỏ It, thêm is the person, thừa giới từ, chia sai động từ, kèm 8 câu dịch Việt – Anh có đáp án.

Vietnamese tutor and teenage student sitting side by side at a low table in a Hai Phong apartment, tutor pointing at an empty page, ceiling fan, warm evening light

Câu "Chính Lan mới là người tìm ra lỗi" dịch đúng là "It was Lan who found the mistake", không phải "It was Lan was the person who found the mistake" hay "Is Lan who found the mistake". Câu chẻ tiếng Anh có khuôn cố định: It + be + phần được nhấn + that/who + phần còn lại của câu. Lỗi xuất hiện khi người viết dịch từng chữ của câu tiếng Việt rồi ghép vào khuôn đó.

Tiếng Việt và tiếng Anh cùng có cách tách một thành phần ra để nhấn, nhưng các mảnh ghép không tương ứng một một. Bài này đi qua những chỗ lệch hay gây lỗi nhất, từ chữ chính, chữ mới, đến chuyện chia động từ và giới từ thừa, rồi kết thúc bằng tám câu dịch có đáp án.

"Chính … mới …" và "It is … that": giống ở đâu, lệch ở đâu

Về chức năng, hai khuôn khá giống nhau: cả hai tách một thành phần ra khỏi câu để nói "là cái này, không phải cái khác". Chính chiếc xe cũ này mới chở cả nhà đi khắp miền Tây và It was this old car that took the whole family around the Mekong Delta đều nhấn vào chiếc xe cũ, ngầm ý đối lập với một chiếc xe khác mà người nghe có thể nghĩ đến.

Về hình thức, chúng lệch nhau ở ba chỗ. Thứ nhất, tiếng Anh bắt buộc có chủ ngữ giả It và động từ be mở đầu, trong khi tiếng Việt mở đầu bằng chính và không có động từ nào. Thứ hai, chữ mới của tiếng Việt không có từ tương ứng trong câu chẻ tiếng Anh; nghĩa của nó đã nằm trong cả khuôn. Thứ ba, tiếng Việt hay thêm "là người", "là nơi", "là lúc", còn tiếng Anh chỉ cần that hoặc who.

Người dịch từng chữ sẽ cố tìm một từ tiếng Anh cho mỗi chữ tiếng Việt, kết quả là những câu thừa động từ, thừa danh từ, hoặc thiếu It. Cách tránh là dịch theo khuôn: xác định thành phần được nhấn, đặt nó vào chỗ trống giữa It was và that/who, rồi viết phần còn lại như một câu thường bị khuyết đúng thành phần đó.

Bốn lỗi dịch từng chữ hay gặp nhất

Bỏ It, mở đầu bằng be. Câu tiếng Việt: Chính cơn mưa làm hỏng buổi dã ngoại. Câu sai: Was the rain that ruined the picnic. Câu đúng: It was the rain that ruined the picnic. Tiếng Anh không cho câu trần thuật mở đầu bằng động từ mà thiếu chủ ngữ; It giữ chỗ chủ ngữ dù không mang nghĩa.

Thêm một động từ be thứ hai. Câu tiếng Việt: Chính cô ấy mới là người giúp mình. Câu sai: It was her was the person who helped me. Câu đúng: It was her who helped me (văn nói) hoặc It was she who helped me (văn viết trang trọng). Chữ "là" thứ hai của tiếng Việt không cần dịch; cụm "là người" đã nằm trong who.

Dịch "mới" thành then, just hoặc only. Câu tiếng Việt: Phải đến tối thứ Sáu anh ấy mới gọi lại. Câu sai: It was on Friday evening then he called back. Câu đúng: It was not until Friday evening that he called back. Chữ mới ở đây diễn tả ý "muộn hơn mong đợi", và tiếng Anh thể hiện ý đó bằng not until, không bằng một từ đứng riêng.

Ghép the one who vào sau phần được nhấn. Câu sai: It was Khoa the one who booked the hotel. Có hai cách đúng, chọn một: câu chẻ It was Khoa who booked the hotel, hoặc câu đẳng thức Khoa was the one who booked the hotel. Lỗi xảy ra khi người viết trộn hai cách vào một câu.

Chia động từ trong câu chẻ: hai chỗ, hai quy tắc

Câu chẻ có hai động từ cần chia, và mỗi động từ theo một quy tắc riêng. Nhầm quy tắc của chỗ này sang chỗ kia là lỗi phổ biến thứ hai sau lỗi dịch từng chữ.

Chỗ chiaQuy tắcVí dụ đúngVí dụ sai
be sau ItLuôn số ít; thì thường khớp với thì của câu gốcIt was the twins who won.It were the twins who won.
Động từ sau who/thatHoà hợp với thành phần được nhấnIt is the tourists who complain most.It is the tourists who complains most.
Nhấn đại từ, văn trang trọngĐại từ chủ ngữ, động từ theo đại từIt is I who am responsible.It is I who is responsible.
Nhấn đại từ, văn nóiĐại từ tân ngữ phổ biến hơnIt's me who's responsible.(Trong văn nói, who am đi với me nghe gượng)

Về thì của be: sự việc trong quá khứ thường dùng It was. Bạn vẫn sẽ gặp It is với sự việc đã qua khi người viết muốn nói một sự thật còn giá trị đến nay, ví dụ khi nói ai là tác giả của một tác phẩm nổi tiếng. Trong bài tập viết lại câu, khớp thì của be với thì của câu gốc là lựa chọn an toàn.

Về đại từ: ngữ pháp truyền thống đòi It is I who am…, nhưng người bản ngữ khi nói chuyện gần như luôn dùng It's me…, và động từ sau đó thường chia ngôi ba. Hai mức dùng này cùng tồn tại; hãy chọn theo văn phong của bài.

Thừa giới từ, thừa đại từ: phần còn lại phải "khuyết" đúng chỗ

Nguyên lý. Khi đưa một thành phần lên khung It was … that, phần sau that là câu gốc bị lấy mất thành phần đó. Thứ gì đã lên khung thì không được để lại bản sao phía sau, kể cả giới từ đi kèm.

Thừa giới từ. Câu gốc: She went to the library. Câu sai: It was to the library that she went to. Câu đúng: It was to the library that she went, hoặc It was the library that she went to. Giới từ đi theo cụm lên khung, hoặc ở lại cuối câu, nhưng chỉ một lần. Cách thứ nhất trang trọng hơn.

Thừa đại từ tân ngữ. Câu gốc: My uncle grows these oranges. Câu sai: It is these oranges that my uncle grows them. Câu đúng: It is these oranges that my uncle grows. Tiếng Việt nói "Chính mấy quả cam này là chú mình trồng (chúng) đấy" có thể có hoặc không có đại từ lặp; tiếng Anh thì không cho phép.

Thừa chủ ngữ. Câu sai: It was the new manager who she changed the schedule. Câu đúng: It was the new manager who changed the schedule. Who đã làm chủ ngữ cho changed, thêm she là thành hai chủ ngữ.

Chọn từ nối. Với người: who hoặc that, cả hai đúng. Với vật: that là lựa chọn phổ biến nhất; which có gặp nhưng ít hơn. Với thời gian, nơi chốn, lý do: dùng that. Tránh what sau phần được nhấn: It was this song what made her cry là sai, phải là that.

Câu chẻ phủ định, câu hỏi và câu "chính vì … mà …"

Câu phủ định: tiếng Việt nói Không phải Hùng làm vỡ cái bình, mà là em gái cậu ấy. Tiếng Anh: It wasn't Hung who broke the vase; it was his sister. Phủ định đặt ở be đầu câu, không đặt ở mệnh đề sau. Câu It was Hung who didn't break the vase mang nghĩa khác hẳn: nhấn rằng Hùng là người đã không làm vỡ, một ý lạ và gần như không ai muốn nói.

Câu hỏi: dạng viết chuẩn đảo be lên trước it. Was it you who left the window open? Nếu hỏi bằng từ để hỏi: Who was it that left the window open? Trong văn nói, người ta có khi giữ trật tự câu kể và lên giọng ở cuối, It was you who left the window open?, mang sắc thái ngạc nhiên hoặc xác nhận lại. Trong bài viết, hãy dùng dạng đảo.

Câu "chính vì … mà …": Chính vì kẹt xe mà cả đoàn trễ chuyến bay. Tiếng Anh: It was because of the traffic jam that the whole group missed the flight, hoặc với mệnh đề: It was because the roads were jammed that the whole group missed the flight. Lỗi hay gặp là dịch "mà" thành so hoặc that's why rồi ghép vào cùng câu: It was because of the traffic jam so the group missed the flight. Khuôn câu chẻ đã có that, không cần thêm từ nối nào khác.

Tám câu dịch Việt – Anh có đáp án

Dịch mỗi câu sang tiếng Anh bằng câu chẻ. Đáp án ghi sau dấu gạch; chỗ nào có hai cách đều đúng, cả hai được ghi.

  1. Chính bà ngoại dạy mình nấu món này. — It was my grandmother who taught me to cook this dish. (Cũng đúng: …that taught me…)
  2. Chính ở Sa Pa họ gặp nhau lần đầu. — It was in Sa Pa that they first met.
  3. Phải đến năm ba mươi tuổi chị ấy mới học bơi. — It was not until she was thirty that she learned to swim.
  4. Chính những bạn sinh viên tình nguyện đã dọn sạch bãi biển. — It was the student volunteers who cleaned up the beach.
  5. Chính chiếc điện thoại cũ này mình dùng suốt năm năm. — It is this old phone that I have used for five years.
  6. Không phải giá cả mà là thái độ phục vụ khiến khách bỏ đi. — It wasn't the price but the service that made the customers leave.
  7. Chính vì trời quá nóng mà buổi tập bị huỷ. — It was because it was too hot that the training session was cancelled.
  8. Có phải chính bạn gửi tin nhắn đó không? — Was it you who sent that message?

Câu 5 dùng It is và thì hiện tại hoàn thành vì việc dùng điện thoại vẫn đang tiếp diễn. Câu 6 là dạng câu chẻ có hai thành phần đối lập, not … but …; động từ made chia theo thì quá khứ. Câu 7 đúng ngữ pháp nhưng có hai chữ it was gần nhau, đọc hơi nặng; trong bài viết thật, It was the heat that forced the session to be cancelled hoặc một câu thường sẽ gọn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Chính trong tiếng Việt lúc nào cũng dịch bằng câu chẻ sao?

Không. Nhiều khi chính chỉ nhấn nhẹ và tiếng Anh dùng từ khác tự nhiên hơn: chính mắt mình thấy dịch là I saw it with my own eyes; chính cô ấy cũng không biết dịch là even she didn't know hoặc she herself didn't know. Câu chẻ hợp nhất khi có ý đối lập: là cái này chứ không phải cái khác.

It was her who hay It was she who mới đúng?

Cả hai đều gặp. It was she who là dạng ngữ pháp truyền thống, hợp văn viết trang trọng. It was her who phổ biến trong văn nói và văn viết thân mật. Trong bài kiểm tra theo chuẩn sách giáo khoa, dạng đại từ chủ ngữ an toàn hơn.

Câu chẻ có dùng được với tân ngữ là người không?

Được, và có thể dùng who, whom hoặc that: It was Mai that we invited, It was Mai who we invited, It was Mai whom we invited. Whom trang trọng nhất, that và who phổ biến hơn trong giao tiếp.

Có cần dấu phẩy trước that trong câu chẻ không?

Không. Mệnh đề sau that là phần bắt buộc của câu chẻ, không phải phần thêm vào, nên không ngắt bằng dấu phẩy. Viết It was in Hue, that we met là sai dấu câu.

Làm sao phân biệt câu chẻ với câu có mệnh đề quan hệ bình thường?

Thử bỏ khung It was và that đi. Nếu phần còn lại ghép lại thành một câu thường trọn nghĩa thì đó là câu chẻ: It was Lan who called ra Lan called. Câu It was a book that changed my life thì vừa đọc được như câu chẻ, vừa đọc như câu thường với mệnh đề quan hệ; ngữ cảnh sẽ quyết định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138