Fronting là việc đưa một thành phần vốn đứng sau động từ — tân ngữ, trạng ngữ, tính từ, thậm chí cả cụm động từ — lên đầu câu để làm nổi bật nó, trong khi chủ ngữ và động từ vẫn giữ trật tự bình thường. Câu thường "I can answer some questions" thành câu nhấn mạnh "Some questions I can answer" (mấy câu thì mình trả lời được — ngụ ý những câu khác thì không).
Khác với đảo ngữ, fronting không mượn trợ động từ và không đưa động từ lên trước chủ ngữ. Bài này giải thích vì sao tiếng Anh cần fronting, các khuôn hay gặp nhất (đưa tân ngữ lên đầu, Tired as she was, Much as I like…, As for…), chỗ nào dùng tự nhiên, chỗ nào nghe gượng, và lỗi người Việt hay mắc khi bê trật tự tiếng Việt sang.
Vì sao tiếng Anh phải "đẩy" một thành phần lên đầu câu
Tiếng Anh có trật tự cơ bản khá cứng: chủ ngữ – động từ – tân ngữ. Trong một câu thường, thông tin quan trọng hoặc mới thường nằm gần cuối câu, còn đầu câu là chỗ của thông tin đã biết, đang được nói tới. Fronting phá vỡ trật tự đó một cách có chủ ý: kéo một thành phần lên đầu để báo cho người nghe rằng đây là chủ đề đang bàn, hoặc đây là điểm đối lập với điều vừa nói.
So sánh: "I don't mind the heat, but I can't stand the humidity" là câu thường. Câu có fronting: "The heat I don't mind; the humidity I can't stand." Câu sau đặt the heat và the humidity ở đầu mỗi vế, tạo thế song song đối lập rất rõ. Người nghe nắm ngay hai đối tượng được so sánh trước khi nghe phần nhận xét.
Tiếng Việt vốn hay đưa chủ đề lên đầu câu: "Sách này mình đọc rồi", "Món đó thì mình không ăn được". Vì vậy người Việt dễ nghĩ fronting là chuyện bình thường và dùng tràn lan. Thực tế trong tiếng Anh, fronting là cách nói có đánh dấu: nó chỉ tự nhiên khi có lý do — đối lập, nối với câu trước, hoặc nhấn mạnh. Nói "This book I read already" mà không có ngữ cảnh đối lập sẽ nghe như dịch từng chữ; câu tự nhiên là "I've already read this book."
Các loại fronting thường gặp, câu thường đặt cạnh câu nhấn mạnh
Bảng gom năm loại fronting chính. Trong tất cả các câu bên phải, chủ ngữ vẫn đứng trước động từ; đó là điểm phân biệt với đảo ngữ.
| Thành phần đưa lên | Câu thường | Câu fronting |
|---|---|---|
| Tân ngữ | I can't explain that part. | That part I can't explain. |
| Trạng ngữ thời gian | She went jogging every morning. | Every morning, she went jogging. |
| Trạng ngữ cách thức, tần suất | He opened the box very carefully. | Very carefully, he opened the box. |
| Tính từ trong khuôn nhượng bộ | Although she was tired, she kept working. | Tired as she was, she kept working. |
| Cụm động từ (văn trang trọng) | They said he would win, and he won. | They said he would win, and win he did. |
Trạng ngữ thời gian đưa lên đầu câu là loại phổ biến nhất và ít "đánh dấu" nhất; nó đã trở thành một vị trí bình thường. Dấu phẩy sau trạng ngữ ngắn có thể có hoặc không ("Yesterday I met Lan" đều được), nhưng sau trạng ngữ dài nên có dấu phẩy cho dễ đọc.
Dòng cuối là dạng khá văn chương: lặp lại động từ nguyên mẫu ở đầu (win) rồi dùng trợ động từ did ở cuối. Nó nhấn mạnh rằng điều được dự đoán đã thật sự xảy ra. Bạn sẽ gặp nó trong báo chí, bình luận thể thao, kể chuyện; khi tự viết, dùng thưa thớt.
Khuôn nhượng bộ: Tired as she was, Much as I like him
Tính từ + as/though + chủ ngữ + động từ. "Tired as she was, she finished the report" nghĩa là dù mệt, cô ấy vẫn làm xong báo cáo. Cấu trúc này tương đương "Although she was tired, …" nhưng nhấn mạnh hơn vào tính từ tired. Có thể dùng though thay as: "Tired though she was, …"
Trạng từ cũng đưa lên được. "Hard as they tried, they couldn't find the key" (dù cố đến đâu, họ vẫn không tìm thấy chìa khoá). Hard ở đây là trạng từ bổ nghĩa cho tried.
Much as + mệnh đề: dù rất… "Much as I like him, I can't agree with his plan" (dù mình rất quý anh ấy, mình không thể đồng ý với kế hoạch đó). Much as thường đi với các động từ chỉ cảm xúc như like, love, admire, want, hate.
Động từ nguyên mẫu + as + chủ ngữ + might/may. "Try as he might, he couldn't open the door" (cố mấy cũng không mở được cửa). Đây là khuôn cố định, trang trọng, hay gặp trong văn kể chuyện.
Lưu ý với "As tired as she was". Trong tiếng Anh Mỹ, dạng "As tired as she was, she kept working" (thêm as ở đầu) cũng hay gặp với nghĩa nhượng bộ. Tuy nhiên dạng này dễ bị hiểu nhầm thành so sánh hoặc nguyên nhân, nên trong bài thi và văn viết cẩn trọng, dạng không có as ở đầu được coi là chuẩn hơn.
As for, When it comes to: đánh dấu chủ đề mà không xáo trộn câu
Nếu muốn đưa một chủ đề lên đầu mà không phải đảo vị trí tân ngữ, tiếng Anh có những cụm giới thiệu chủ đề rất tiện. As for dùng khi chuyển sang một đối tượng mới, thường để đối lập: "The hotel was great. As for the food, it was rather disappointing." (Khách sạn thì tuyệt. Còn đồ ăn thì khá đáng thất vọng.)
When it comes to + danh từ hoặc V-ing nghĩa là "khi nói đến", "về khoản": "When it comes to cooking, my father is the expert in our family." Cụm này tự nhiên trong cả văn nói lẫn văn viết, rất hợp với bài nói khi bạn muốn chuyển ý mạch lạc.
Các cụm gần nghĩa khác: "Speaking of…" (nhân nói về…, thân mật), "Regarding…" và "With regard to…" (trang trọng, hay dùng trong thư công việc), "In terms of…" (xét về mặt…, dùng nhiều trong bài luận và báo cáo).
Trong văn nói thân mật còn có kiểu tách chủ đề rồi nhắc lại bằng đại từ: "That teacher, she's really strict." hoặc đặt chủ đề ở cuối: "She's really strict, that teacher." Hai dạng này rất tự nhiên khi nói chuyện nhưng không dùng trong bài viết trang trọng, vì về mặt ngữ pháp câu có một chủ ngữ bị lặp.
Fronting trong bài viết: nối câu theo mạch cũ – mới
Trong văn viết, fronting không chỉ để nhấn mạnh mà còn để nối câu cho mạch lạc. Nguyên tắc chung của văn bản tiếng Anh tốt là đặt thông tin đã nhắc tới ở đầu câu và thông tin mới ở cuối câu. Khi một thành phần đứng sau động từ lại chính là thứ vừa được nhắc ở câu trước, đưa nó lên đầu giúp người đọc nối hai câu dễ dàng.
Ví dụ trong một đoạn bàn về ba giải pháp giao thông: "Of the three proposals, the second seems the most realistic." Cụm of the three proposals nhắc lại thông tin cũ, còn phần cuối câu đưa ra nhận định mới. Hoặc: "Two of these problems we have already discussed; the third deserves more attention." Ở đây tân ngữ two of these problems được đưa lên đầu để đối lập với the third.
Trạng ngữ chỉ nơi chốn hoặc phạm vi đưa lên đầu cũng tạo thế song song rất rõ khi so sánh: "In the north, winters can be quite cold; in the south, the weather stays warm all year." Đây là khuôn rất hợp với bài mô tả số liệu hay bài so sánh hai đối tượng.
Lưu ý: các câu trên đều giữ trật tự chủ ngữ – động từ. Có những khuôn trang trọng như "Of particular importance is…" lại đảo động từ lên trước chủ ngữ; đó là đảo ngữ với tính từ, thuộc nhóm cấu trúc khác, nên nếu chưa chắc thì bạn cứ dùng trật tự thường.
Fronting và đảo ngữ: ranh giới cần nắm
Fronting giữ trật tự chủ ngữ – động từ. "This dish I cook every weekend." Chủ ngữ I vẫn đứng trước động từ cook. Không thêm trợ động từ nào.
Đảo ngữ đưa trợ động từ hoặc động từ lên trước chủ ngữ. Xảy ra chủ yếu khi thành phần đưa lên đầu mang nghĩa phủ định hoặc hạn chế (never, only, not until…), khi là so/such + tính từ, hoặc khi là trạng ngữ nơi chốn đi với động từ chỉ vị trí, chuyển động. Những cấu trúc này có bài riêng trong các chuyên mục đảo ngữ của trang.
Cùng là trạng ngữ, nhưng nghĩa quyết định có đảo hay không. "Every day she practises" (không đảo) so với "Never does she practise" (phải đảo vì never là phủ định). Chỉ cần thành phần ở đầu câu không mang nghĩa phủ định hay hạn chế, và không thuộc các khuôn đảo ngữ cố định, câu giữ trật tự thường.
Lỗi hay gặp: đảo khi không cần. Người học vừa học đảo ngữ thường đảo tràn lan: "Every morning does she go jogging" là sai. Ngược lại cũng có lỗi không đảo khi cần: "Only then I understood" là sai, phải là "Only then did I understand." Ranh giới này là thứ cần nắm chắc trước khi dùng cả hai loại cấu trúc.
Bài tập: viết lại câu dùng fronting
Viết lại mỗi câu theo gợi ý, giữ nguyên nghĩa. Đáp án ngay sau.
- Although he was nervous, he gave a clear presentation. (Nervous as…) — Nervous as he was, he gave a clear presentation.
- I really admire her, but I think she is wrong. (Much as…) — Much as I admire her, I think she is wrong.
- I like the first chapter. I find the second chapter boring. (đưa tân ngữ lên đầu, đối lập) — The first chapter I like; the second I find boring.
- The service was excellent. The prices were a bit high. (As for…) — The service was excellent. As for the prices, they were a bit high.
- Although we tried hard, we couldn't finish on time. (Hard as…) — Hard as we tried, we couldn't finish on time.
- She studied every evening after work. (đưa trạng ngữ lên đầu) — Every evening after work, she studied.
Câu 3 có thể viết bằng hai câu riêng thay vì dấu chấm phẩy: "The first chapter I like. The second I find boring." Cả hai đều chấp nhận được. Câu 1 cũng có thể dùng though thay as. Câu 6 không bắt buộc dấu phẩy, nhưng vì trạng ngữ dài nên có dấu phẩy sẽ dễ đọc hơn.
Câu hỏi thường gặp
Fronting có dùng được trong bài luận không?
Có, nhưng có chọn lọc. Đưa trạng ngữ lên đầu câu và khuôn nhượng bộ như "Much as…", "Difficult as it may be…" rất hợp với bài luận. Đưa tân ngữ lên đầu thì nên dùng khi có đối lập rõ ràng, vì nếu không sẽ nghe như dịch từ tiếng Việt.
"Tired as she was" có nghĩa là "vì mệt" hay "dù mệt"?
Theo cách dùng chuẩn, cấu trúc này mang nghĩa nhượng bộ "dù mệt". Trong một số văn cảnh, đặc biệt dạng có thêm as ở đầu, người đọc có thể hiểu thành "vì mệt". Muốn rõ nghĩa nguyên nhân thì dùng because hoặc since.
Khi đưa tân ngữ lên đầu có cần dấu phẩy không?
Thường thì không cần, như "That part I can't explain". Nếu sau tân ngữ có dấu phẩy và câu lặp lại bằng đại từ, như "That part, I can't explain it", đó là kiểu nói tách chủ đề trong văn nói, không dùng trong văn viết trang trọng.
Fronting có làm thay đổi nghĩa của câu không?
Nghĩa cơ bản giữ nguyên, nhưng trọng tâm thông tin thay đổi. Thành phần được đưa lên trở thành chủ đề hoặc điểm đối lập. Vì vậy câu fronting thường ngụ ý có một sự so sánh với thứ khác, dù không nói ra.
"Child as he was" có còn dùng không?
Khuôn danh từ + as + mệnh đề, như "Child as he was, he understood", mang nghĩa dù chỉ là một đứa trẻ, nhưng nghe rất cổ và văn chương. Ngày nay người ta thường viết "Although he was only a child". Bạn nên nhận ra khi đọc, không cần dùng khi viết.
Tại sao "Every morning does she go jogging" lại sai?
Vì every morning là trạng ngữ thời gian bình thường, không mang nghĩa phủ định hay hạn chế, nên đưa lên đầu câu không kéo theo đảo ngữ. Câu đúng là "Every morning, she goes jogging". Đảo ngữ chỉ cần khi thành phần đầu câu thuộc những nhóm đặc biệt.