Khi tính từ, phân từ hoặc một cụm so sánh làm bổ ngữ của to be được đưa lên đầu câu, to be đứng ngay sau nó và chủ ngữ lùi xuống cuối: Gone are the days when…, Attached is the agenda, More important is the question of cost. Câu thường tương ứng là The days when… are gone, The agenda is attached, The question of cost is more important.
Kiểu câu này có mặt ở ba nơi rất khác nhau: email công việc (Attached is…), bài luận và báo cáo (Equally important is…), và văn kể chuyện (Standing at the door was…). Ở cả ba nơi, lý do giống nhau: chủ ngữ dài, mới, được đặt ở cuối để nhận trọng tâm. Bài này đi qua từng nhóm, cách chia to be cho đúng và những lỗi dễ mắc.
Cơ chế: bổ ngữ lên đầu, chủ ngữ xuống cuối
Câu gốc có dạng chủ ngữ + be + bổ ngữ. Ví dụ Two copies of the contract are enclosed. Chủ ngữ là two copies of the contract, bổ ngữ là phân từ enclosed. Khi đảo, bổ ngữ đổi chỗ với chủ ngữ: Enclosed are two copies of the contract. Động từ to be giữ nguyên ở giữa.
Đây là đảo toàn phần: không có trợ động từ mượn, chính be đứng trước chủ ngữ. Kiểu này gần với đảo ngữ sau trạng từ nơi chốn, chỉ khác ở chỗ phần đứng đầu là một bổ ngữ (tính từ, phân từ) chứ không phải một cụm chỉ nơi chốn.
Tại sao người viết lại đảo? Thử đặt hai câu cạnh nhau trong một email: The agenda for Monday's meeting and the minutes of last week's meeting are attached. và Attached are the agenda for Monday's meeting and the minutes of last week's meeting. Câu thứ nhất bắt người đọc mang một cụm chủ ngữ dài trong đầu rồi mới biết chuyện gì xảy ra với nó. Câu thứ hai nói ngay "đính kèm là", rồi liệt kê, đọc trôi hơn hẳn.
Như vậy, kiểu đảo này có ích nhất khi chủ ngữ dài hoặc là một danh sách. Với chủ ngữ ngắn như the file, cả hai cách đều được: The file is attached trung tính, Attached is the file hơi trang trọng hơn một chút.
Ba nhóm thường gặp và ví dụ
Bảng dưới chia theo phần đứng đầu câu. Mỗi dòng có câu thường bên cạnh để bạn so.
| Phần đứng đầu | Câu đảo | Câu thường |
|---|---|---|
| Quá khứ phân từ | Attached is the agenda for Monday's meeting. | The agenda for Monday's meeting is attached. |
| Quá khứ phân từ | Included in the price are breakfast and an airport transfer. | Breakfast and an airport transfer are included in the price. |
| Quá khứ phân từ | Gone are the days when we queued for hours to buy train tickets. | The days when we queued for hours to buy train tickets are gone. |
| Hiện tại phân từ | Standing at the gate was a man in a grey raincoat. | A man in a grey raincoat was standing at the gate. |
| Tính từ so sánh | More worrying is the fact that nobody noticed the error. | The fact that nobody noticed the error is more worrying. |
| Tính từ có trạng từ | Equally important is the question of who will pay. | The question of who will pay is equally important. |
| Cụm giới từ làm bổ ngữ | Of particular concern is the rising cost of rent. | The rising cost of rent is of particular concern. |
Ở dòng hiện tại phân từ, câu thường dùng thì tiếp diễn was standing. Khi đảo, standing at the gate lên đầu, còn was đứng trước chủ ngữ. Kiểu câu này rất hay gặp ở đoạn mở cảnh trong truyện.
Dòng cuối cho thấy không chỉ tính từ và phân từ mà cả cụm giới từ làm bổ ngữ (of particular concern, of great interest) cũng đưa lên đầu được. Nhóm này đặc biệt hay xuất hiện trong báo cáo, bài phân tích.
Trong email và thư công việc
Attached is / Attached are. Dùng khi gửi kèm tệp. Attached is my CV for your consideration. Attached are the photos from the workshop. Chia is hay are theo thứ được đính kèm, không theo chữ attached.
Enclosed is / Enclosed are. Tương tự nhưng dùng cho thư giấy gửi kèm tài liệu: Enclosed is a copy of the receipt. Trong email, attached phổ biến hơn.
Please find attached. Câu mệnh lệnh lịch sự Please find attached the report không phải đảo ngữ, nhưng cùng chức năng. Một số người viết thấy nó hơi cứng và cũ; nhiều email hiện đại chọn câu đơn giản như I have attached the report hoặc The report is attached. Cả ba cách đều chấp nhận, chọn theo giọng chung của công ty bạn.
Listed below are / Shown below is. Hay gặp trong thông báo, hướng dẫn nội bộ: Listed below are the main changes to the timetable. Shown below is the new seating plan. Cụm đầu câu chỉ vị trí trong văn bản (bên dưới, phía trên), còn chủ ngữ là thứ được liệt kê. Cũng như attached, động từ chia theo thứ được liệt kê.
Chủ ngữ là đại từ thì không đảo. Không viết Attached is it. Nếu đã nhắc tới tài liệu trước đó và muốn dùng đại từ, viết câu thường: It is attached. hoặc I have attached it.
Trong bài luận và báo cáo: nối ý bằng cụm so sánh
Trong văn lập luận, kiểu đảo này có một tác dụng riêng: nối ý trước với ý sau. Khi bạn vừa trình bày một điểm, câu tiếp theo mở bằng Equally important is…, More significant is…, Less obvious but just as serious is… sẽ báo cho người đọc biết ngay ý mới có quan hệ thế nào với ý cũ: ngang bằng, hơn, hay kém hiển nhiên hơn.
Ví dụ trong một đoạn tự viết: Online classes save students a lot of travel time. Equally important is the flexibility they offer to those who work part-time. Less often discussed, however, is the loneliness that some learners feel when they study alone for weeks. Cả hai câu đảo đều đặt phần đánh giá ở đầu, chủ ngữ dài (the flexibility…, the loneliness…) ở cuối, nơi người đọc tập trung nhất.
Để ý câu thứ ba dùng Less often discussed, một cụm phân từ có trạng từ đi trước. Cụm đứng đầu có thể khá dài, miễn là nó là bổ ngữ của be. Cũng nên để ý dấu phẩy quanh however: chèn từ nối vào giữa câu đảo hoàn toàn bình thường.
Một lời khuyên: dùng một hai câu kiểu này trong một bài là đủ tạo nhịp. Nếu đoạn nào cũng mở bằng More important is, người đọc sẽ thấy khuôn mẫu lộ ra và bài viết mất tự nhiên.
Trong văn kể chuyện và thành ngữ cố định
Ngoài thư từ và bài luận, kiểu đảo này còn xuất hiện ở một vài khuôn quen thuộc:
- Gone are the days when…: "đã qua rồi cái thời…". Mang chút hoài niệm hoặc nhẹ nhõm, tuỳ ngữ cảnh. Gone are the days when we had to print every document. Đây gần như là thành ngữ, dùng được cả trong bài báo, bài phát biểu lẫn lời nói có chút văn vẻ.
- Hiện tại phân từ mở cảnh: Sitting next to her was her younger brother, reading a comic. Người đọc thấy hành động trước, nhân vật sau, giống máy quay lia từ cảnh sang người.
- Cụm so sánh nhất: Best of all was the view from the top. (Tuyệt nhất là cảnh nhìn từ trên đỉnh.) Thường gặp khi kể lại một chuyến đi, một trải nghiệm.
- Cụm chỉ mức độ quan trọng: First on the list is a good pair of shoes. Hay gặp trong bài hướng dẫn, danh sách lời khuyên.
Tất cả đều cùng một cơ chế: phần đánh giá hoặc miêu tả lên trước, to be đứng giữa, chủ ngữ là danh từ ở cuối. Đổi sang câu thường, nghĩa không đổi nhưng nhịp mất đi.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Phần lớn lỗi nằm ở chia động từ và ở trật tự:
- Attached is the files you asked for. Sai chia. The files số nhiều: Attached are the files you asked for.
- Included in the price is breakfast and dinner. Chủ ngữ là hai thứ nối bằng and, theo ngữ pháp chuẩn dùng are. Trong văn nói đôi khi gặp is vì người nói chưa nghĩ tới phần sau, nhưng khi viết nên sửa thành are.
- Gone the days are when… Sai trật tự. Sửa: Gone are the days when…
- More important the fact is that… Sai trật tự. Sửa: More important is the fact that…
- Attached is it. Đảo đại từ. Sửa: It is attached.
- Standing at the door a man was. Sai trật tự. Sửa: Standing at the door was a man.
Cách kiểm nhanh như mọi kiểu đảo toàn phần: đưa câu về trật tự thường, chia động từ theo chủ ngữ, rồi đảo lại mà không đổi dạng động từ.
Bài tập có đáp án
Viết lại các câu sau, bắt đầu bằng phần in đậm trong ngoặc.
- The receipt and the warranty card are enclosed. (Enclosed)
- The days of handwritten timetables are gone. (Gone)
- The cost of maintenance is more important than the purchase price. (More important)
- An old woman with a basket of mangoes was waiting at the bus stop. (Waiting)
- It is attached. (Attached)
- The new rules for using the library are listed below. (Listed below)
Đáp án. (1) Enclosed are the receipt and the warranty card. Hai thứ, dùng are. (2) Gone are the days of handwritten timetables. (3) More important than the purchase price is the cost of maintenance. Cụm so sánh có thể kéo cả than the purchase price lên đầu; viết More important is the cost of maintenance than the purchase price cũng gặp nhưng kém gọn. (4) Waiting at the bus stop was an old woman with a basket of mangoes. (5) Không đảo được vì chủ ngữ là đại từ it; giữ It is attached. (6) Listed below are the new rules for using the library. Chủ ngữ là the new rules, số nhiều, nên dùng are; đừng để chữ library số ít ở cuối cụm kéo bạn sang is.
Câu hỏi thường gặp
"Attached is" hay "Attached are" mới đúng?
Tuỳ chủ ngữ phía sau. Một tệp hoặc một tài liệu thì dùng is: "Attached is the report". Nhiều tệp hoặc nhiều thứ nối bằng and thì dùng are: "Attached are the report and the invoice". Động từ không chia theo chữ attached.
"Please find attached" có phải đảo ngữ không?
Không. Đây là câu mệnh lệnh lịch sự, chủ ngữ ngầm là bạn, attached là bổ ngữ cho tân ngữ. Câu này phổ biến trong email nhưng một số người thấy cứng. Viết "I have attached the report" hay "The report is attached" đều chuẩn và tự nhiên hơn.
"Gone are the days" dùng trong tình huống nào?
Dùng khi nói về một điều từng phổ biến nay đã không còn, ví dụ "Gone are the days when we had to queue for train tickets". Cụm này gần như thành ngữ, mang chút hoài niệm hoặc nhẹ nhõm, hợp với bài viết, bài phát biểu và lời nói có chút văn vẻ.
Có đảo được khi chủ ngữ là đại từ không?
Không. Kiểu đảo này chỉ dùng khi chủ ngữ là danh từ, thường là cụm dài. Với đại từ, giữ câu thường: "It is attached", "They are included". Viết "Attached is it" là sai và nghe rất lạ với người bản ngữ.
Dùng "More important is…" trong bài luận có bị coi là gượng không?
Không, nếu dùng đúng chỗ và vừa phải. Cấu trúc này giúp nối ý trước với ý sau và đặt chủ ngữ dài ở cuối câu. Chỉ nên dùng một hai lần trong một bài; đoạn nào cũng mở bằng nó thì người đọc sẽ thấy rập khuôn.