NhanManh.comNhấn Mạnh
Trợ động từ và từ nhấn mạnh

Câu mệnh lệnh nhấn mạnh với Do: Do come in, Do be careful và lời mời lịch sự

Do đứng đầu câu mệnh lệnh biến lời yêu cầu thành lời mời, lời dặn tha thiết. Cách dùng Do come in, Do be careful, Please do, mức trang trọng và lỗi hay gặp.

Homestay hostess in Lâm Đồng opening a wooden door and gesturing a backpacker inside, misty pine hills behind, seen from behind the guest, soft cool morning light

Câu mệnh lệnh nhấn mạnh được tạo bằng cách đặt Do trước động từ nguyên mẫu ở đầu câu: "Come in" thành "Do come in", "Be careful" thành "Do be careful". Chữ Do không làm câu thô hơn mà ngược lại: nó biến một yêu cầu cụt lủn thành lời mời nhiệt tình, lời khuyên tha thiết hoặc lời nài nỉ có thiện ý.

Đây là một trong số ít chỗ do đi được với be, và cũng là chỗ người học hay ngại dùng vì nghe "lạ tai". Bài này giải thích khi nào dùng, sắc thái ra sao, khác gì với please, cách đáp "Please do", và cả kiểu mệnh lệnh có chủ ngữ như "You sit down" — vốn mạnh hơn nhiều và dễ thành bất lịch sự nếu dùng sai chỗ.

Câu mệnh lệnh thường và câu mệnh lệnh có Do

Câu mệnh lệnh trong tiếng Anh không có chủ ngữ và dùng động từ nguyên mẫu. Thêm Do vào đầu là xong, động từ giữ nguyên.

Câu thườngCâu nhấn mạnhSắc thái khi thêm Do
Come in.Do come in.Mời vào, rất hoan nghênh — nghe ấm hơn hẳn
Sit down.Do sit down.Mời ngồi, đừng khách sáo
Have some more cake.Do have some more cake.Ăn thêm đi mà, mời thật lòng
Be careful.Do be careful.Cẩn thận nhé, dặn với vẻ lo lắng
Let me know.Do let me know.Nhớ báo nhé, rất mong được biết
Call me.Do call me.Gọi cho mình nhé, mong thật đấy

Điểm chung của các câu bên phải là người nói khuyến khích điều có lợi cho người nghe hoặc thể hiện thiện ý của mình. Vì vậy Do hiếm khi dùng cho mệnh lệnh mang tính ra lệnh thuần tuý. Câu "Do clean your room" vẫn đúng ngữ pháp, nhưng thường mang giọng sốt ruột kiểu "dọn phòng đi chứ, nói mãi rồi" — sắc thái này phụ thuộc rất nhiều vào giọng nói.

Khi nói, chữ Do được đọc mạnh và rõ, không lướt như trong câu hỏi. Nếu đọc Do nhẹ và nhanh, câu dễ bị nghe thành một câu hỏi bị cắt cụt. Cách đọc tự nhiên là nhấn vào Do, sau đó hạ giọng dần ở động từ và phần còn lại của câu.

Vì sao Do đi được với be trong câu mệnh lệnh

Ở câu khẳng định thường, do nhấn mạnh không bao giờ đi với be: không có "I do am". Câu mệnh lệnh là ngoại lệ vì một lý do dễ hiểu. Câu mệnh lệnh phủ định của be dùng don't: "Don't be late", "Don't be silly". Đã có dạng phủ định bằng do thì dạng khẳng định nhấn mạnh cũng đi theo khuôn đó: "Do be quiet", "Do be on time".

Một vài cặp để đối chiếu: "Be patient" và "Do be patient" (kiên nhẫn chút nào, thường kèm chút sốt ruột hoặc dỗ dành); "Be honest with me" và "Do be honest with me" (nói thật đi mà, mong bạn thật lòng); "Be our guest" thì gần như không ai thêm Do, vì bản thân câu đã là thành ngữ mời mọc.

Mẹo kiểm tra: bỏ chữ Do đi, nếu phần còn lại vẫn là một câu mệnh lệnh đúng thì câu có Do cũng đúng. Ngược lại, nếu bạn định thêm Do vào câu có chủ ngữ rõ ràng như "You be careful" thì phải dừng lại, vì đó là kiểu mệnh lệnh khác, xem mục bên dưới.

Mức trang trọng: khi nào dùng tự nhiên, khi nào nghe kiểu cách

Nghe tự nhiên khi mời khách. Chủ nhà mời khách vào nhà, mời ngồi, mời dùng thêm món: "Do come in", "Do help yourself" là lựa chọn quen thuộc, nhất là trong tiếng Anh kiểu Anh. Câu mang vẻ lịch thiệp, chu đáo.

Nghe tự nhiên trong thư từ. Cuối email gửi đối tác hay đồng nghiệp, câu "Do let me know if you have any questions" hay "Do get in touch if you need anything" rất phổ biến, ấm hơn "Let me know…" và không quá khách sáo.

Có phần kiểu cách trong tiếng Anh Mỹ thân mật. Người Mỹ dùng Do ít hơn trong lời nói hằng ngày; mời vào nhà thì hay nói "Come on in" hoặc "Please, come in". Nói "Do come in" vẫn đúng và lịch sự, chỉ là nghe trang trọng hơn một chút. Đây là khác biệt về thói quen dùng chứ không phải quy tắc ngữ pháp.

Tránh dùng khi ra lệnh trong công việc. Câu như "Do submit the report by Friday" đúng ngữ pháp nhưng dễ bị đọc thành giọng trách móc, như thể người nghe đã trễ nhiều lần. Muốn nhắc hạn nộp một cách trung tính, dùng "Please submit…" hoặc "Could you submit…".

"Please do" và "Do, please": đáp lại lời xin phép

Do còn xuất hiện trong câu đáp ngắn khi người khác xin phép làm gì. "May I sit here?" — "Please do." (Xin cứ tự nhiên.) "Can I borrow this pen?" — "Yes, do." Ở đây do thay cho cả cụm động từ phía trước (sit here, borrow this pen), và câu trả lời mang nghĩa đồng ý một cách nhiệt tình.

Cách đáp này lịch sự hơn "Yes" hay "OK" trơn, và gọn hơn việc nhắc lại cả câu. Nó đặc biệt hợp trong những tình huống trang trọng nhẹ: khách hỏi có được chụp ảnh trong cửa hàng không, đồng nghiệp hỏi có được ngồi chung bàn không, học viên hỏi có được hỏi thêm một câu không.

Một biến thể thường gặp là "By all means" — cũng nghĩa là "cứ tự nhiên", trang trọng hơn. Ngược lại, nếu muốn từ chối nhẹ nhàng, người ta không dùng do mà nói "I'd rather you didn't" (mong bạn đừng làm vậy). Hai câu này đi thành cặp trong nhiều tình huống xin phép hằng ngày.

Lưu ý nhỏ: không đáp "Please do it" trong tình huống này. Thêm it làm câu trở thành một mệnh lệnh làm việc gì đó, nghe cụt và lạc sắc thái mời mọc.

Do trong lời mời ăn uống, nhận quà và lời khuyên

Bữa ăn là nơi câu mệnh lệnh có Do xuất hiện dày nhất. Chủ nhà mời khách: "Do try the fish soup" (thử món canh cá đi), "Do help yourself to the fruit" (cứ tự nhiên lấy trái cây nhé), "Do have another piece" (ăn thêm miếng nữa đi). So với "Try the fish soup", câu có Do bớt hẳn giọng chỉ bảo và thêm sự nhiệt tình của người mời. Trong văn hoá Việt, chủ nhà hay mời đi mời lại; cấu trúc Do là cách diễn đạt sự nhiệt tình đó bằng tiếng Anh mà không cần lặp câu.

Khi tặng quà hay đề nghị giúp đỡ, Do cũng làm câu mềm đi: "Do take it, it's for you" (cầm lấy đi, quà cho bạn mà), "Do let us help" (để bọn mình giúp với). Những câu này thường đi kèm khi người kia đang từ chối vì khách sáo.

Với lời khuyên, Do thể hiện người nói thật lòng mong người nghe làm theo: "Do visit Huế if you have the chance" (có dịp thì nhất định đi Huế nhé), "Do read the instructions before you start". Câu đầu là lời khuyên thân thiện; câu sau, tuỳ giọng, có thể mang chút nhắc nhở. Nguyên tắc chung: Do càng hợp khi việc được khuyên mang lại lợi ích cho chính người nghe.

Mệnh lệnh có chủ ngữ: "You sit down" mạnh hơn bạn tưởng

Ngoài cách thêm Do, tiếng Anh còn một cách khác để làm câu mệnh lệnh mạnh lên: đặt chủ ngữ you (hoặc một tên riêng, everybody, somebody) ngay trước động từ. Cách này nghe rất khác Do:

  • "You sit down and listen." — ngồi xuống mà nghe đây: mang tính ra lệnh, có khi bực bội. Không dùng với người lớn tuổi hay cấp trên.
  • "You be careful out there." — dặn dò thân mật, thường người lớn dặn người nhỏ. Lưu ý: dùng be nguyên mẫu, không phải are.
  • "Somebody open the window, please." — giao việc cho một người bất kỳ trong nhóm, khá tự nhiên trong lớp học hay gia đình.
  • "Don't you dare touch that!" — cấm tuyệt đối, kiểu doạ. Phủ định có chủ ngữ đặt you sau don't: "Don't you…", không phải "You don't…" (dạng sau là câu trần thuật, không phải mệnh lệnh).
  • "Everybody stand up." — mệnh lệnh cho cả nhóm, giáo viên hay dùng; động từ vẫn nguyên mẫu dù everybody là số ít.

Vì sắc thái mạnh như vậy, người học nên dùng mệnh lệnh có chủ ngữ một cách dè dặt khi nói với người không thân. Muốn mời hay dặn mà vẫn lịch sự, Do an toàn hơn nhiều. Điểm ngữ pháp cần nhớ ở cả hai cấu trúc: động từ luôn ở dạng nguyên mẫu, kể cả khi chủ ngữ là ngôi thứ ba số ít.

Luyện tập: chọn câu phù hợp tình huống

Mỗi tình huống dưới đây có một cách nói phù hợp nhất. Đáp án và lý do đi kèm ngay sau.

  1. Bạn mở cửa đón đồng nghiệp người nước ngoài tới nhà ăn tối. Đáp án: "Do come in!" — lời mời ấm áp, hợp với chủ nhà.
  2. Bạn bè hỏi "Can I use your charger?". Đáp án: "Sure, go ahead" hoặc "Yes, do" — cả hai đều được; câu đầu thân mật, câu sau lịch sự hơn.
  3. Bạn kết thúc email gửi khách hàng mới. Đáp án: "Do let me know if you need further information." — lịch sự, không ép.
  4. Em trai sắp chạy xe máy đi xa trời mưa. Đáp án: "Do be careful" hoặc "You be careful" — cả hai đúng; câu sau thân mật, giọng người lớn dặn.
  5. Bạn là trưởng nhóm, cần nhắc mọi người nộp báo cáo đúng hạn mà không trách móc. Đáp án: "Please submit your reports by Friday." — không dùng Do để tránh giọng sốt ruột.
  6. Viết lại câu "Don't be late" sang dạng khẳng định nhấn mạnh với nghĩa ngược lại. Đáp án: "Do be on time."

Các câu có hai đáp án đều chấp nhận được là chuyện bình thường với câu mệnh lệnh: ngữ pháp cho phép nhiều cách, còn lựa chọn phụ thuộc mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Khi làm bài trắc nghiệm, đề thường chỉ có một phương án đúng ngữ pháp; khi giao tiếp, hãy cân nhắc thêm sắc thái.

Câu hỏi thường gặp

"Do come in" có phải tiếng Anh cổ không?

Không. Cấu trúc này vẫn dùng rộng rãi ngày nay, đặc biệt trong tiếng Anh kiểu Anh và trong văn phong lịch sự. Trong tiếng Anh Mỹ thân mật, người ta hay dùng "Come on in" hơn, nên "Do come in" nghe hơi trang trọng nhưng hoàn toàn đúng và lịch sự.

Nói "Please do come in" có đúng không?

Được. Please và do có thể đi cùng nhau: "Please do come in", "Please do sit down". Câu thêm please nghe càng nhã nhặn. Thứ tự thường gặp là please đứng trước do; đặt please ở cuối như "Do come in, please" cũng dùng được.

Câu mệnh lệnh phủ định có thêm do để nhấn mạnh được không?

Câu mệnh lệnh phủ định đã có don't sẵn. Muốn nhấn mạnh, người ta nói đủ "Do not" và đọc mạnh not, như "Do NOT open this door", hoặc dùng "Never" ở đầu: "Never leave the gas on". Dạng "Do not" đầy đủ hay gặp trên biển báo và hướng dẫn an toàn.

"Do have a seat" và "Have a seat" khác nhau ra sao?

Cả hai đều là lời mời ngồi lịch sự. "Have a seat" đã khá nhã nhặn; thêm Do làm lời mời nhiệt tình hơn, như muốn nói đừng ngại. Trong tình huống phỏng vấn hay tiếp khách, cả hai đều phù hợp.

Trong bài thi viết có nên dùng câu mệnh lệnh với Do không?

Trong thư thân mật hoặc thư bán trang trọng, câu như "Do let me know" hay "Do get in touch" rất phù hợp và tự nhiên. Trong bài luận nghị luận, câu mệnh lệnh nói chung ít dùng vì bài luận hướng tới lập luận chứ không ra lệnh cho người đọc.

Vì sao "You be careful" dùng be chứ không phải are?

Vì đây vẫn là câu mệnh lệnh, chỉ thêm chủ ngữ you để nhấn mạnh người được dặn. Câu mệnh lệnh luôn dùng động từ nguyên mẫu, nên be giữ nguyên. Nếu dùng are thì câu trở thành câu trần thuật "You are careful", nghĩa là bạn vốn cẩn thận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138