NhanManh.comNhấn Mạnh
Đảo ngữ với So, Such và đảo ngữ khác

Down came the rain: đảo ngữ với trạng từ chỉ hướng trong văn kể chuyện

Đưa down, out, in, away, off lên đầu câu để tả chuyển động nhanh và bất ngờ: động từ dùng được, đại từ giữ trật tự thường, lỗi hay gặp và bài luyện có đáp án.

Sudden afternoon downpour on a street in Hai Phong, students running under a shop awning holding notebooks over their heads, splashing water, faces turned away

Đảo ngữ với trạng từ chỉ hướng là khi một từ như down, up, in, out, away, off, back đứng đầu câu, ngay sau là động từ chuyển động, rồi mới tới chủ ngữ: Down came the rain, Out jumped a cat. Câu thường tương ứng là The rain came down, A cat jumped out. Đảo lại, câu có nhịp nhanh, bất ngờ, như một cú máy quay bắt trọn khoảnh khắc.

Kiểu câu này rất hay gặp trong truyện thiếu nhi, truyện ngắn, bài tường thuật thể thao và khi người bản ngữ kể lại một chuyện vui. Nó có hai điều kiện dễ nhớ: chủ ngữ là danh từ thì đảo, là đại từ thì không (Off they went); và không mượn trợ động từ. Bài này đi qua từng điều kiện, rồi luyện qua một đoạn kể.

Hiệu ứng của câu đảo chỉ hướng

So hai câu: The rain came down and everyone ran for cover. và Down came the rain, and everyone ran for cover. Câu thứ nhất là tường thuật bình thường. Câu thứ hai đặt chữ Down lên đầu, khiến người đọc thấy ngay hướng chuyển động (ào xuống) trước khi biết cái gì đang chuyển động. Cảm giác là sự việc xảy ra đột ngột, mạnh.

Tiếng Việt có cách tạo hiệu ứng tương tự bằng từ tượng thanh hoặc trật tự: "Ào một cái, mưa đổ xuống", "Vụt một cái, con mèo phóng ra". Tiếng Anh không dùng tượng thanh nhiều như thế trong văn kể, nên trật tự từ gánh việc này. Biết kiểu đảo này, bạn đọc truyện tiếng Anh sẽ cảm được nhịp của tác giả, thay vì thấy câu "bị ngược".

Một ví dụ đời thường cho dễ hình dung: đang ngồi học nhóm thì mất điện. Người kể lại sẽ nói We were halfway through the exercise when off went the lights. Hai chữ off went đặt ngay sau when tạo cảm giác "phụt một cái, tắt ngóm". Viết when the lights went off thì đúng và rõ, nhưng mất đi cái giật mình của khoảnh khắc ấy. Chênh lệch giữa hai câu chính là thứ mà kiểu đảo này mang lại.

Về mức dùng: kiểu đảo chỉ hướng không trang trọng như đảo ngữ với So hay Never. Nó thuộc văn kể chuyện, giàu hình ảnh, xuất hiện cả trong lời kể miệng có chút kịch tính. Trong báo cáo, thư công việc hay bài luận nghị luận, nó gần như không có chỗ. Đây là công cụ của người kể chuyện, không phải của người lập luận.

Câu thường và câu đảo chỉ hướng

Bảng dưới đặt các cặp câu cạnh nhau. Để ý trạng từ chỉ hướng vốn đứng sau động từ trong câu thường, khi đảo thì nhảy lên đầu, kéo theo động từ.

Câu thườngCâu đảoHiệu ứng
The rain came down.Down came the rain.mưa ập xuống bất ngờ
A cat jumped out.Out jumped a cat.con mèo phóng ra đột ngột
The birds flew away.Away flew the birds.đàn chim bay vụt đi
The teacher walked in.In walked the teacher.cả lớp im bặt khi cô bước vào
The prices went up again.Up went the prices again.giá lại vọt lên, giọng than
The answer came back: no.Back came the answer: no.câu trả lời dội về gọn lỏn

Những động từ hay dùng: come, go, run, fly, jump, fall, rush, roll, walk, nghĩa là nhóm động từ chuyển động, nội động từ. Trạng từ chỉ hướng ở đây là tiểu từ của các cụm như come down, jump out, fly away. Cũng có thể đưa cụm giới từ chỉ hướng lên đầu: Into the room rushed the children. Out of the box crawled a tiny spider.

Hai điều kiện để đảo đúng

Chủ ngữ là danh từ thì đảo, là đại từ thì không. Với đại từ, trạng từ chỉ hướng vẫn lên đầu nhưng chủ ngữ đứng trước động từ: Off they went. Down it came. Away she ran. Viết Off went they hay Away ran she là sai. Quy tắc này giống hệt với Here và There.

Không mượn trợ động từ. Đây là đảo toàn phần, động từ chính đứng trước chủ ngữ. Viết Down did the rain come là sai. Nếu bạn quen với đảo ngữ Never, Only, So (luôn có trợ động từ), nhớ tách hai nhóm này ra.

Động từ không có tân ngữ. Cụm động từ có tân ngữ không đảo được theo kiểu này. She put down the bag không thể thành Down put she the bag. Kiểu đảo chỉ hướng chỉ dành cho chủ thể tự chuyển động: mưa rơi, mèo nhảy, giá tăng.

Thì đơn là chủ yếu. Văn kể thường dùng quá khứ đơn (Down came the rain), còn khi kể sống động hoặc tường thuật trực tiếp thì dùng hiện tại đơn (And in comes the substitute!). Kiểu đảo này hầu như không đi với thì tiếp diễn hay hoàn thành.

Hiện tại đơn trong lời tường thuật trực tiếp

Một nơi bạn sẽ nghe đảo ngữ chỉ hướng rất nhiều là lời bình luận thể thao bằng tiếng Anh. Bình luận viên mô tả sự việc ngay khi nó xảy ra, và hay dùng hiện tại đơn kèm đảo ngữ để tạo kịch tính: And in comes the cross… up goes the striker… and over goes the ball! (ví dụ tự viết, tả một pha bóng). Mỗi câu ngắn, mỗi trạng từ chỉ hướng như một nhịp trống.

Người kể chuyện miệng cũng dùng lối này để kéo người nghe vào cảnh: So we are sitting there, and suddenly in walks my old teacher. Câu này dùng hiện tại để kể chuyện quá khứ cho sống động, một thói quen rất phổ biến trong văn nói của người bản ngữ.

Với người học, mục tiêu trước hết là nghe hiểu và nhận ra khi đọc. Khi tự viết, bạn có thể dùng một hai câu đảo chỉ hướng trong bài văn kể chuyện hay nhật ký tiếng Anh để câu văn bớt đều đều. Đừng dùng liên tục: ba bốn câu đảo liền nhau làm đoạn văn nghe như kịch bản hoạt hình, trừ khi đó chính là hiệu ứng bạn muốn.

Cụm giới từ chỉ hướng đứng đầu: dài hơn, giàu hình ảnh hơn

Ngoài các tiểu từ một chữ như down, out, cả một cụm giới từ chỉ hướng cũng đưa lên đầu được: Into the room rushed the children. Out of the forest came a strange sound. Across the field ran a young deer. Cụm đầu câu dài hơn, nên câu đảo chậm hơn một chút, mang màu miêu tả nhiều hơn là màu bất ngờ.

Ranh giới giữa kiểu này và đảo ngữ với nơi chốn khá mờ. Nếu cụm giới từ chỉ một vị trí đứng yên (On the hill stands…), ta gọi là đảo với nơi chốn; nếu nó chỉ hướng di chuyển (Into the room rushed…), ta gọi là đảo với hướng. Về ngữ pháp, hai nhóm tuân theo cùng một bộ quy tắc: động từ chính lên trước chủ ngữ danh từ, không mượn trợ động từ, đại từ không đảo. Biết điều này, bạn không phải học hai bộ luật riêng.

Một chi tiết thú vị: với cụm giới từ dài, người viết đôi khi vẫn đảo cả khi chủ ngữ khá ngắn, chỉ để giữ trọng tâm vào hướng chuyển động. Còn với tiểu từ một chữ, câu đảo nghe tự nhiên nhất khi chủ ngữ là một danh từ ngắn, cụ thể: the rain, a cat, the teacher. Chủ ngữ quá dài sau một chữ Down ngắn ngủi làm câu mất cân đối; khi đó nên viết câu thường.

Trong văn kể chuyện tiếng Việt, ta cũng hay có cấu trúc gần như vậy: "Từ trong rừng vọng ra một tiếng động lạ", "Qua cánh đồng chạy vụt một con nai". Đọc to bản tiếng Việt rồi chuyển sang tiếng Anh theo cùng trật tự là một cách luyện dễ nhớ.

Lỗi hay gặp và cách sửa

Những lỗi dưới đây thường gặp ở bài viết của học sinh khi lần đầu thử kiểu câu này:

  • Away ran he. Đảo đại từ. Sửa: Away he ran.
  • Down did the rain come. Mượn trợ động từ không cần thiết. Sửa: Down came the rain.
  • Down was coming the rain. Dùng tiếp diễn. Sửa: Down came the rain.
  • Out took he the rubbish. Đảo với động từ có tân ngữ. Sửa về câu thường: He took the rubbish out.
  • Up went the price of vegetables and fruits went up too. Lặp động từ do ghép hai cấu trúc. Sửa: Up went the price of vegetables, and fruit prices followed.
  • Dùng đảo chỉ hướng trong thư trang trọng, ví dụ Up went our sales last quarter trong báo cáo gửi đối tác. Không sai ngữ pháp nhưng lệch văn phong; báo cáo nên viết Our sales rose last quarter.

Ba lỗi đầu là lỗi ngữ pháp thật. Ba lỗi cuối liên quan tới cấu trúc câu và văn phong; chúng không phải lúc nào cũng bị trừ điểm, nhưng làm câu văn kém chuẩn.

Bài luyện: viết lại đoạn kể, có đáp án

Viết lại các câu in nghiêng bằng đảo ngữ chỉ hướng, giữ nguyên nghĩa. Câu nào không đảo được thì giữ nguyên và nói lý do.

  1. The door opened and a small dog ran in. (đảo phần sau)
  2. The children heard the bell, and they rushed out. (đảo phần sau)
  3. The balloon floated up into the sky.
  4. The waiter brought in the soup.
  5. The leaves fell down one by one.
  6. A loud cheer went up from the crowd when the final whistle blew.

Đáp án. (1) The door opened and in ran a small dog. (2) The children heard the bell, and out they rushed. Đại từ they đứng trước động từ. (3) Up floated the balloon into the sky. hoặc Up into the sky floated the balloon. Cả hai đều chấp nhận; cách thứ hai đưa cả cụm hướng lên đầu, nghe trôi chảy hơn. (4) Không đảo được, vì brought in có tân ngữ the soup; giữ câu thường. (5) Down fell the leaves one by one. (6) Up went a loud cheer from the crowd when the final whistle blew. Cụm go up ở đây là nội động từ (tiếng reo vang lên), chủ ngữ là danh từ, nên đảo được. Câu đảo đặt Up went lên đầu để người đọc nghe thấy tiếng reo bùng lên trước, rồi mới biết đó là tiếng của khán giả.

Câu hỏi thường gặp

Đảo ngữ "Down came the rain" có phải mượn trợ động từ không?

Không. Đây là đảo toàn phần, động từ chính came đứng trước chủ ngữ the rain. Viết "Down did the rain come" là sai. Mượn trợ động từ chỉ dùng cho các kiểu đảo như Never, Only, So, Not until.

Vì sao nói "Off they went" mà không nói "Off went they"?

Vì với kiểu đảo chỉ hướng, chủ ngữ là đại từ thì không đảo. Trạng từ chỉ hướng vẫn lên đầu câu, nhưng đại từ đứng trước động từ. Quy tắc này giống với Here và There: "Here it comes" chứ không phải "Here comes it".

Có dùng đảo ngữ chỉ hướng trong bài luận được không?

Bài luận nghị luận thì rất ít khi phù hợp, vì kiểu câu này mang tính kể chuyện, giàu hình ảnh. Bài văn kể, nhật ký, truyện ngắn bằng tiếng Anh thì dùng một hai câu sẽ làm đoạn văn sinh động. Báo cáo, thư công việc nên tránh.

Động từ nào dùng được trong đảo ngữ chỉ hướng?

Chủ yếu là động từ chuyển động không có tân ngữ: come, go, run, fly, jump, fall, rush, roll, walk, float. Cụm động từ có tân ngữ như bring in, put down, take out không đảo được theo kiểu này.

Đảo ngữ chỉ hướng có dùng với thì tiếp diễn không?

Hầu như không. Kiểu câu này dùng quá khứ đơn khi kể chuyện và hiện tại đơn khi kể sống động hoặc tường thuật trực tiếp, như bình luận thể thao. Viết "Down was coming the rain" là sai; dùng "Down came the rain".

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138