Bộ bài gồm 25 câu về câu nhấn mạnh, mỗi câu có nhiều nhất một lỗi: lỗi trợ động từ khi đảo ngữ, lỗi chia động từ trong câu chẻ, lỗi chữ nối như than và when, lỗi rút gọn not trong đảo ngữ điều kiện. Có hai câu hoàn toàn đúng được cài vào để kiểm xem bạn có “sửa thừa” hay không. Đáp án nêu chữ sai, chữ sửa và lý do.
Dạng tìm lỗi sai khác dạng viết lại câu ở chỗ bạn không được viết lại cả câu, chỉ được chỉ đúng một chỗ. Cách làm hiệu quả là đọc câu hai lần: lần đầu xác định cấu trúc (đảo ngữ loại gì, câu chẻ loại gì), lần hai soi đúng những vị trí cấu trúc đó hay sai. Câu trong bài là câu tự soạn để luyện tập.
Năm vị trí cần soi trước tiên
Sau khi làm nhiều đề, bạn sẽ thấy lỗi trong câu nhấn mạnh rơi vào một nhóm vị trí rất hẹp. Soi theo thứ tự này sẽ nhanh hơn đọc lan man:
- Ngay sau cụm đứng đầu câu. Với Never, Rarely, Only after, Not until, So + tính từ, Under no circumstances: đã có trợ động từ đứng trước chủ ngữ chưa?
- Động từ sau trợ động từ mượn. Sau do/does/did, động từ phải về nguyên mẫu. Sau had trong No sooner, Hardly phải là V3.
- Chữ nối giữa hai vế. No sooner đi với than; Hardly, Scarcely, Barely đi với when. Câu chẻ có trạng ngữ dùng that.
- Động từ sau who/that trong câu chẻ. Chia theo phần được nhấn, không theo It. Còn It is/was luôn số ít.
- Chữ not trong đảo ngữ điều kiện. Had he not, Were it not; dạng rút gọn đứng đầu câu bị coi là lỗi.
Ngoài năm vị trí trên, đề đôi khi cài lỗi từ vựng hoặc thì ở phần khác của câu. Nếu soi hết năm chỗ mà không thấy, bạn đọc lại toàn câu như một câu bình thường trước khi kết luận câu đúng.
Phần 1: đảo ngữ (10 câu)
Mỗi câu dưới đây có một lỗi. Ghi lại chữ sai và chữ sửa. Câu mẫu: Seldom we have seen him so angry. → lỗi ở we have, sửa thành have we: Seldom have we seen him so angry. Câu mẫu cho thấy kiểu lỗi phổ biến nhất của cả bộ: có cụm phủ định đứng đầu nhưng quên đảo.
- Never I have seen such a mess in this kitchen.
- Rarely he goes out after dark.
- Not until she called did I knew the news.
- Only after he left the room he realised his mistake.
- Not only she is talented, but she is also hard-working.
- Under no circumstances you should touch this wire.
- Little he knew that his friends were planning a party.
- So tired I was that I fell asleep on the bus.
- Such were his anger that nobody dared to speak.
- Seldom does she makes mistakes in her reports.
Gợi ý: sáu trong mười câu dính lỗi “quên đảo”, bốn câu còn lại sai ở động từ hoặc ở cách chia be. Đừng dừng ở cái nhìn đầu tiên.
Đáp án phần 1
Cột “Sửa” chỉ ghi phần thay đổi; câu đúng đầy đủ nằm ở cột cuối.
| Câu | Sửa | Câu đúng và lý do |
|---|---|---|
| 1 | I have → have I | Never have I seen such a mess in this kitchen. Never đứng đầu thì đảo. |
| 2 | he goes → does he go | Rarely does he go out after dark. Mượn does, động từ về nguyên mẫu. |
| 3 | knew → know | Not until she called did I know the news. Sau did là nguyên mẫu. |
| 4 | he realised → did he realise | Only after he left the room did he realise his mistake. Đảo ở mệnh đề chính. |
| 5 | she is → is she | Not only is she talented, but she is also hard-working. Vế sau giữ nguyên. |
| 6 | you should → should you | Under no circumstances should you touch this wire. |
| 7 | he knew → did he know | Little did he know that his friends were planning a party. |
| 8 | I was → was I | So tired was I that I fell asleep on the bus. |
| 9 | were → was | Such was his anger that nobody dared to speak. Anger số ít. |
| 10 | makes → make | Seldom does she make mistakes in her reports. |
Nếu bạn sai từ ba câu trở lên ở phần này, lỗi gốc thường là chưa quen nhận diện cụm phủ định. Bạn nên chép danh sách các cụm gây đảo ngữ (Never, Rarely, Seldom, Little, Not until, Only + trạng ngữ, Not only, Under no circumstances, At no time, So + tính từ, Such + be) và học thuộc trước khi làm tiếp.
Phần 2: câu chẻ It is và câu chẻ What (7 câu)
Mỗi câu có một lỗi. Lưu ý câu 3 và câu 7: lỗi ở đây thuộc loại văn viết chuẩn, đáp án sẽ nói rõ mức độ. Câu mẫu: It is the children who makes the most noise. → makes sửa thành make, vì động từ chia theo the children số nhiều. Câu mẫu đó minh hoạ lỗi hay gặp nhất của câu chẻ.
- It is my parents who has supported me since I started university.
- It were the students who cleaned the classroom yesterday.
- It was in 2010 when they moved to Hue.
- It was not until midnight that he didn't come home.
- What I need are a long rest.
- All what she wanted was a quiet life.
- The reason why he left early was because he felt ill.
Phần này thử cả khả năng phân biệt lỗi ngữ pháp thật với lựa chọn văn phong. Khi đề là đề tìm lỗi, bạn chọn chỗ lệch chuẩn rõ nhất.
Đáp án phần 2
Câu 1. has → have: It is my parents who have supported me since I started university. Động từ chia theo my parents số nhiều, không theo It. Câu ở hiện tại hoàn thành nên vế đầu dùng It is, khớp với cách đã luyện ở bộ bài câu chẻ.
Câu 2. were → was: It was the students who cleaned the classroom yesterday. It luôn đi với dạng số ít.
Câu 3. when → that: It was in 2010 that they moved to Hue. Có giới từ in thì dùng that. Dạng It was 2010 when… (không giới từ) có gặp trong văn nói, nhưng câu trong đề có in nên when là chỗ sai.
Câu 4. didn't come → came: It was not until midnight that he came home. Phủ định đã nằm ở not until.
Câu 5. are → is: What I need is a long rest. Phần nhấn là a long rest số ít, nên không có lý do dùng are.
Câu 6. All what → All hoặc All that: All she wanted was a quiet life. Không dùng what sau all.
Câu 7. because → that: The reason why he left early was that he felt ill. Trong văn nói, was because rất phổ biến; trong đề tìm lỗi theo văn viết chuẩn, đây là chỗ được chờ đợi.
Phần 3: câu trộn, có câu đúng (8 câu)
Tám câu trộn nhiều cấu trúc. Hai câu trong số này hoàn toàn đúng; với câu đúng, ghi “không có lỗi”. Câu mẫu: Barely had the show started than the lights failed. → than sửa thành when, vì Barely đi với when, chỉ No sooner mới đi với than.
- No sooner had we sat down when the film started.
- Hardly had the bell rang when the students ran out.
- Should you needed help, ask the receptionist.
- Hadn't he been late, he would have met her.
- She does likes spicy food, whatever her brother says.
- Only Lan knew the answer to the last question.
- Look! Here comes it!
- In the corner of the room sat an old man with a newspaper.
Câu đúng thường làm người học mất điểm nhiều hơn câu sai, vì ai cũng muốn tìm cho ra một lỗi. Nếu soi đủ năm vị trí mà không thấy gì, mạnh dạn ghi “không có lỗi”.
Đáp án phần 3
Câu 1. when → than: No sooner had we sat down than the film started.
Câu 2. rang → rung: Hardly had the bell rung when the students ran out. Sau had là V3; ring – rang – rung.
Câu 3. needed → need: Should you need help, ask the receptionist.
Câu 4. Hadn't he → Had he not: Had he not been late, he would have met her.
Câu 5. likes → like: She does like spicy food, whatever her brother says. Sau does nhấn mạnh là nguyên mẫu.
Câu 6. Không có lỗi. Only gắn với chủ ngữ Lan, nên câu không đảo. Ai sửa thành Only did Lan know là sửa thừa và làm câu sai.
Câu 7. comes it → it comes: Here it comes! Sau Here/There đứng đầu, danh từ thì đảo (Here comes the bus), đại từ thì không (Here it comes).
Câu 8. Không có lỗi. Đảo ngữ với trạng ngữ nơi chốn: động từ sat đứng trước chủ ngữ an old man, không cần trợ động từ. Dạng này hay gặp trong văn miêu tả, kể chuyện.
Tự ra đề tìm lỗi để nhớ lâu hơn
Một cách ôn ít người dùng nhưng rất hiệu quả là tự ra đề cho người khác làm. Lấy năm câu đúng trong các bộ bài viết lại câu, mỗi câu cố ý cài một lỗi theo một trong năm vị trí ở đầu bài: quên đảo, sai dạng động từ sau trợ động từ, sai chữ nối, sai chia động từ trong câu chẻ, rút gọn not. Đưa cho bạn cùng học làm, rồi đổi vai.
Khi phải tự cài lỗi, bạn buộc mình nghĩ theo cách người ra đề nghĩ: chỗ nào dễ trượt mắt nhất, lỗi nào trông “gần đúng” nhất. Ví dụ, từ câu đúng Scarcely had the train left when it began to snow, bạn có thể cài than thay when, hoặc left thành leave, hoặc bỏ đảo thành Scarcely the train had left. Mỗi cách cài là một bẫy có thật trong đề.
Làm như vậy hai, ba buổi, bạn sẽ nhận ra lỗi ngay khi đọc lướt, vì đã từng tự tay tạo ra nó. Lưu ý chỉ cài một lỗi mỗi câu và giữ phần còn lại đúng hoàn toàn, nếu không bài tự ra sẽ gây rối hơn là giúp.
Câu hỏi thường gặp
Tìm lỗi sai khác viết lại câu như thế nào khi ôn?
Viết lại câu luyện khả năng tạo câu đúng; tìm lỗi sai luyện con mắt soi lỗi. Hai kỹ năng bổ trợ nhau. Người viết lại câu tốt chưa chắc tìm lỗi nhanh, vì tìm lỗi đòi hỏi biết lỗi hay nằm ở đâu. Nên luyện cả hai, xen kẽ trong tuần.
Một câu có thể có hai lỗi không?
Trong dạng tìm lỗi sai thường gặp, mỗi câu chỉ có một chỗ được gạch dưới là sai. Nếu bạn thấy hai chỗ, đọc lại: rất có thể một chỗ chỉ là cách viết ít phổ biến nhưng vẫn đúng, như It was me who thay vì It was I who.
Khi một chỗ là lựa chọn văn phong, như was because, có tính là lỗi không?
Tuỳ đề. Đề theo văn viết chuẩn thường coi The reason … was because là lỗi. Nếu đề gạch dưới chữ khác có lỗi ngữ pháp rõ ràng hơn, ưu tiên chỗ đó. Nguyên tắc chung: chọn chỗ lệch chuẩn rõ nhất.
Vì sao Here comes the bus đúng mà Here comes it sai?
Đảo ngữ sau Here, There, trạng từ hướng như Down, Out chỉ xảy ra khi chủ ngữ là danh từ. Khi chủ ngữ là đại từ, câu giữ trật tự thường: Here it comes, Off they went. Đây là quy tắc nhỏ nhưng hay bị cài vào đề.
Làm sao để không sửa thừa câu đúng?
Trước khi sửa, tự hỏi lỗi đó vi phạm quy tắc nào, gọi tên được quy tắc thì mới sửa. Nếu chỉ thấy câu “nghe lạ” mà không gọi tên được quy tắc, khả năng cao câu đúng nhưng dùng cấu trúc bạn ít gặp, như đảo ngữ với trạng ngữ nơi chốn.
Nên ôn tìm lỗi sai bằng cách nào cho nhớ lâu?
Ghi mỗi lỗi mình từng mắc vào một cuốn sổ, gồm câu sai, câu đúng và tên quy tắc. Sau hai, ba tuần, bạn sẽ thấy lỗi của mình chỉ lặp lại vài kiểu. Ôn đúng mấy kiểu đó hiệu quả hơn làm thêm hàng trăm câu mới.