NhanManh.comNhấn Mạnh
Nhấn mạnh trong tiếng Anh là gì

Nhấn mạnh trong câu hỏi tiếng Anh: on earth, ever, câu hỏi phủ định và câu hỏi tu từ

Cách nhấn mạnh trong câu hỏi tiếng Anh: What on earth, Who ever, câu hỏi phủ định, câu hỏi đuôi, câu hỏi tu từ, hỏi lại You did what và cách trả lời yes, no cho đúng.

Two friends in Ho Chi Minh City talking on plastic stools at a street-side tea stall at dusk, one gesturing in surprise, both seen from behind, warm lantern light

Câu hỏi tiếng Anh cũng nhấn mạnh được: thêm on earth, ever hoặc in the world sau từ để hỏi để bày tỏ ngạc nhiên, dùng câu hỏi phủ định để chờ người nghe đồng ý, hoặc hỏi lại một từ với giọng lên cao để tỏ ra không tin. Đây là phần nhấn mạnh người học gặp liên tục trong phim và hội thoại nhưng ít khi được dạy có hệ thống.

Bài này đi qua từng kiểu: từ tăng cường sau từ để hỏi, câu hỏi phủ định và cách trả lời yes, no cho đúng, câu hỏi đuôi, câu hỏi tu từ và câu hỏi lặp lại. Phần lớn các kiểu này thuộc văn nói; bài ghi rõ mức dùng để bạn biết chỗ nào nên tránh khi viết.

On earth, ever, in the world: tăng cường từ để hỏi

Các từ dưới đây đứng ngay sau từ để hỏi, làm câu hỏi mang sắc thái ngạc nhiên, bực bội hoặc khó tin. Các ví dụ đều tự đặt.

Từ tăng cườngCâu hỏi thườngCâu hỏi nhấn mạnhSắc thái
on earthWhat are you doing?What on earth are you doing?Ngạc nhiên hoặc bực, thân mật, rất phổ biến
in the worldHow did he fix it so fast?How in the world did he fix it so fast?Gần như on earth, hơi nhẹ hơn
everWho told you that?Who ever told you that?Ngạc nhiên, không tin nổi; thường gặp trong tiếng Anh Anh
everWhy did she leave so early?Why ever did she leave so early?Ngạc nhiên, hơi trang trọng hoặc kiểu cách

Ba điểm cần nhớ. Một là các từ này đi với câu hỏi có từ để hỏi (what, who, where, why, how), không dùng với câu hỏi yes/no. Hai là chúng đứng sát ngay sau từ để hỏi, trước trợ động từ. Ba là với ever trong câu hỏi, cách viết được khuyên dùng là tách rời Who ever, Why ever; viết liền whoever, whatever trong câu hỏi có gặp trong văn thân mật nhưng dễ lẫn với đại từ whoever, whatever mang nghĩa khác.

Câu hỏi phủ định: hỏi để được đồng ý

Câu hỏi phủ định như Isn't it beautiful? thường không phải để hỏi thông tin. Người nói tin rằng câu trả lời là có và mời người nghe đồng ý. So sánh Is the food good? (hỏi thật, chưa biết) với Isn't the food good? (người hỏi thấy ngon và chờ người kia xác nhận). Kiểu câu này nhấn vào quan điểm của người hỏi.

Câu hỏi phủ định còn có thể chứa trách móc nhẹ hoặc ngạc nhiên: Didn't I tell you to bring an umbrella? thực chất nghĩa là "mình đã bảo rồi mà". Haven't you finished yet? cho thấy người hỏi nghĩ lẽ ra việc đã phải xong. Khi đọc, giọng ở câu hỏi phủ định kiểu này thường đi xuống ở cuối, gần với câu khẳng định.

Trong văn viết trang trọng, câu hỏi phủ định có khi xuất hiện dưới dạng đầy đủ, chữ not đặt sau chủ ngữ: Is it not true that…? Dạng này nghe trang trọng, hay gặp trong tranh luận và diễn văn, khác với dạng rút gọn Isn't it true that…? dùng khi nói. Lưu ý không viết *Is not it true: dạng đầy đủ thì not đứng sau chủ ngữ, dạng rút gọn thì n't dính vào trợ động từ.

Trả lời câu hỏi phủ định: yes và no theo sự thật

Đây là chỗ người Việt nhầm nhiều nhất. Tiếng Việt trả lời theo câu hỏi: "Bạn không đi à?" – "Ừ, không đi" (đồng ý với câu hỏi). Tiếng Anh trả lời theo sự thật: nếu sự thật là không đi thì dùng No, nếu có đi thì dùng Yes, bất kể câu hỏi khẳng định hay phủ định.

Ví dụ tự đặt. Hỏi: Didn't you lock the door? Nếu bạn đã khoá: Yes, I did. Nếu bạn chưa khoá: No, I didn't. Người Việt dịch thẳng "Ừ, chưa khoá" thành *Yes, I didn't là sai, vì yes và didn't mâu thuẫn nhau. Mẹo đơn giản: chữ yes luôn đi với vế khẳng định, chữ no luôn đi với vế phủ định. Nghĩ trước vế sau (I did hay I didn't), rồi mới chọn yes hay no.

Khi muốn nhấn mạnh câu trả lời trái với điều người hỏi nghĩ, thêm trợ động từ nhấn mạnh hoặc từ như actually: Didn't you lock the door? – I did lock it, actually. Nếu sợ người nghe hiểu nhầm, cách chắc ăn nhất là bỏ yes, no và trả lời bằng câu đầy đủ: I locked it hoặc I forgot to lock it.

Câu hỏi đuôi: hỏi thật hay chờ xác nhận

Giọng xuống ở phần đuôi. It's cold today, isn't it? với giọng đi xuống: người nói khá chắc và chỉ chờ đồng ý. Đây là kiểu câu hỏi đuôi mang tính nhấn mạnh quan điểm, rất hay dùng để bắt chuyện.

Giọng lên ở phần đuôi. Cùng câu đó với giọng đi lên: người nói thật sự không chắc và muốn hỏi. Chữ viết giống hệt nhau, chỉ giọng quyết định nghĩa.

Đuôi cùng chiều để tỏ ngạc nhiên hoặc quan tâm. So you're the new teacher, are you? Vế trước khẳng định, đuôi cũng khẳng định. Kiểu này thể hiện người nói vừa nhận ra điều gì đó; tuỳ giọng, nó có thể thân thiện hoặc mỉa mai.

Đuôi sau câu mệnh lệnh. Be quiet, will you? làm câu mệnh lệnh mạnh hơn hoặc mất kiên nhẫn hơn, tuỳ giọng. Let's go, shall we? là lời rủ rê, nhẹ nhàng.

Vế trước có từ mang nghĩa phủ định. Những từ như nobody, nothing, never, hardly làm vế trước mang nghĩa phủ định dù không có not, nên đuôi phải khẳng định: Nobody called, did they?, She hardly ever complains, does she? Với nobody, everyone, đại từ ở đuôi thường là they. Đây là chỗ người học hay ghép nhầm đuôi phủ định.

Chọn đúng trợ động từ. Đuôi lặp lại trợ động từ của vế trước và đổi chiều: You're coming, aren't you?, không phải *isn't it? Riêng I am thì đuôi là aren't I?: I'm right, aren't I?

Câu hỏi yes/no nhấn mạnh: really, actually và trợ động từ đọc mạnh

Với câu hỏi yes/no, on earth không dùng được, nhưng vẫn có những cách nhấn khác. Thêm really sau chủ ngữ để tỏ ra ngạc nhiên hoặc nghi ngờ: Are you really moving to Đà Nẵng?, Did she really say that? Thêm actually khi muốn hỏi xem điều tưởng như khó tin có đúng không: Do you actually enjoy running in the rain? Trong khẩu ngữ, chỉ một chữ Really? hay Seriously? đứng riêng cũng đủ thành một câu hỏi bày tỏ ngạc nhiên.

Cách thứ hai là đọc mạnh trợ động từ ở đầu câu hỏi: DID you finish the report? Giọng nhấn vào did cho thấy người hỏi nghi ngờ việc đó đã xảy ra, khác với câu hỏi trung tính đọc nhẹ did và nhấn vào report. Đây là cùng cơ chế với trợ động từ nhấn mạnh trong câu khẳng định, chỉ khác là ở câu hỏi trợ động từ đã có sẵn nên không cần thêm từ nào.

Mức dùng: really và actually trong câu hỏi dùng được ở hầu hết hoàn cảnh, kể cả công việc, miễn giọng không gay gắt. Seriously? đứng riêng thì thân mật, có thể nghe như chê trách nếu đọc giọng đi xuống. Khi cần hỏi lại một thông tin quan trọng trong cuộc họp, câu đầy đủ như Just to confirm, did we agree on Friday? an toàn hơn một chữ Really?

Câu hỏi tu từ và câu hỏi hỏi lại

Câu hỏi tu từ (rhetorical question) không chờ câu trả lời; nó dùng hình thức câu hỏi để khẳng định mạnh hơn. Who cares? nghĩa là "chẳng ai quan tâm". Why not? nghĩa là "tại sao lại không, cứ làm đi". What's the point? nghĩa là "chẳng để làm gì". Trong bài luận, một câu hỏi tu từ đặt đúng chỗ có thể dẫn người đọc vào vấn đề: But is more homework really the answer? Tuy vậy, mở bài bằng một chuỗi câu hỏi liên tiếp là thói quen nhiều người chấm không thích; một câu là đủ.

Câu hỏi hỏi lại (echo question) lặp lại câu của người kia nhưng thay phần gây ngạc nhiên bằng từ để hỏi, đọc mạnh và lên giọng: You did WHAT?, She went WHERE?, He paid HOW much? Trật tự câu giữ nguyên như câu khẳng định, từ để hỏi đứng đúng chỗ của thông tin bị hỏi. Kiểu này hoàn toàn thuộc văn nói thân mật, thể hiện ngạc nhiên hoặc không tin, không dùng khi viết trang trọng.

Cả hai kiểu đều cho thấy một điều: trong tiếng Anh, hình thức câu hỏi không phải lúc nào cũng là để hỏi. Người nghe dựa vào giọng và ngữ cảnh để biết người nói đang hỏi thật, đang khẳng định hay đang bày tỏ cảm xúc.

Lỗi hay gặp khi nhấn mạnh trong câu hỏi

Các câu đánh dấu sao là câu sai, đặt cạnh câu đúng.

  • Sai: *What are you on earth doing? Đúng: What on earth are you doing? On earth đứng ngay sau từ để hỏi.
  • Sai: *Are you on earth serious? Không dùng on earth trong câu hỏi yes/no. Thay vào đó, nói Are you serious? với giọng nhấn, hoặc Are you really serious?
  • Sai: *Why ever you left so early? Đúng: Why ever did you leave so early? Vẫn cần trợ động từ như câu hỏi thường.
  • Sai: *Didn't you go? – Yes, I didn't. Đúng: No, I didn't nếu không đi; Yes, I did nếu có đi.
  • Sai: *You're coming, isn't it? Đúng: You're coming, aren't you? Đuôi phải lặp lại trợ động từ và chủ ngữ của vế trước.
  • Sai: *Is not it true? Đúng: Isn't it true? hoặc trang trọng Is it not true?

Những từ suồng sã hơn như the hell trong What the hell…? có mặt nhiều trong phim, nhưng bị coi là thô ở nhiều hoàn cảnh. Với người học, on earth là lựa chọn an toàn để bày tỏ cùng mức ngạc nhiên. Khi nghe phim, bạn nên nhận ra các cách nói đó, nhưng không cần đưa chúng vào vốn từ dùng hằng ngày, nhất là khi nói chuyện với người mới quen hoặc trong môi trường làm việc.

Câu hỏi thường gặp

What on earth có lịch sự không?

What on earth là cách nói thân mật nhưng không thô tục, dùng được với bạn bè, gia đình, đồng nghiệp thân. Tuy vậy nó mang sắc thái ngạc nhiên hoặc bực bội, nên khi nói với cấp trên hay khách hàng, giọng có thể nghe như trách móc. Trong văn viết trang trọng thì nên tránh.

Trả lời câu hỏi phủ định bằng yes hay no?

Tiếng Anh trả lời theo sự thật chứ không theo hình thức câu hỏi. Nếu sự thật là khẳng định thì dùng Yes cùng vế khẳng định, như Yes, I did. Nếu sự thật là phủ định thì dùng No cùng vế phủ định, như No, I didn't. Không ghép yes với vế phủ định.

Câu hỏi đuôi của I am là gì?

Câu hỏi đuôi chuẩn của I am là aren't I, ví dụ I'm late, aren't I. Dạng am I not tồn tại nhưng nghe trang trọng, còn amn't I không được coi là chuẩn trong tiếng Anh phổ thông. Khi vế trước là I'm not thì đuôi là am I.

Có dùng câu hỏi tu từ trong bài luận được không?

Được, nhưng nên dùng ít. Một câu hỏi tu từ ở mở bài hoặc đầu một đoạn có thể dẫn người đọc vào vấn đề. Mở bài bằng hai ba câu hỏi liên tiếp, hoặc dùng câu hỏi thay cho lập luận, thường bị coi là yếu. Sau câu hỏi tu từ cần có câu trả lời hoặc lập luận rõ ràng.

Who ever và whoever khác nhau thế nào?

Whoever là đại từ nghĩa là bất cứ ai, dùng trong câu như Whoever comes first can choose. Who ever viết tách dùng trong câu hỏi nhấn mạnh sự ngạc nhiên, như Who ever told you that. Trong văn thân mật có người viết liền cả hai trường hợp, nhưng tách ra giúp rõ nghĩa hơn.

Câu hỏi hỏi lại như You did what có bất lịch sự không?

Kiểu câu này thể hiện ngạc nhiên mạnh, thậm chí không tin nổi, nên tuỳ giọng có thể nghe đùa vui hoặc gay gắt. Dùng với bạn bè trong tình huống thân mật là bình thường. Với người lớn tuổi, cấp trên hay trong cuộc họp, nên hỏi lại lịch sự hơn như Sorry, did you say…

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138