NhanManh.comNhấn Mạnh
Nhấn mạnh trong tiếng Anh là gì

Thuật ngữ câu nhấn mạnh Anh – Việt: cleft, inversion, fronting, emphatic do

Bảng thuật ngữ về câu nhấn mạnh tiếng Anh kèm tên tiếng Việt và ví dụ: cleft sentence, pseudo-cleft, inversion, fronting, emphatic do, end focus, intensifier.

Student in Thanh Hoa reading a thick grammar reference with blank margins at a home desk beside a window, sticky tabs and a pencil, hands only, natural daylight

Các cấu trúc nhấn mạnh trong tiếng Anh có tên gọi riêng: câu chẻ là cleft sentence, câu chẻ với What là pseudo-cleft, đảo ngữ là inversion, đưa thành phần lên đầu câu là fronting, trợ động từ nhấn mạnh là emphatic do. Biết những tên này giúp bạn tra được tài liệu tiếng Anh, đọc hiểu lời giải thích của sách ngữ pháp và không bị rối khi mỗi nơi dịch sang tiếng Việt một kiểu.

Bài này gom thuật ngữ thành nhóm: cấu trúc câu, sắp xếp thông tin, ngữ âm và từ nhấn mạnh. Mỗi thuật ngữ có tên tiếng Việt thường dùng, giải thích ngắn và một ví dụ tự đặt. Cuối bài là những cặp thuật ngữ dễ nhầm. Tên tiếng Việt ở đây là cách gọi phổ biến; một số sách có thể dịch khác.

Vì sao người học nên biết thuật ngữ

Người học thường chỉ cần dùng đúng cấu trúc, không cần biết tên. Nhưng khi tự học lên trình độ cao hơn, thuật ngữ trở thành chìa khoá tra cứu. Gõ "câu nhấn mạnh" vào ô tìm kiếm sẽ ra hàng trăm bài lẫn lộn; gõ it-cleft hay negative inversion sẽ ra đúng phần cần đọc trong các sách ngữ pháp tiếng Anh.

Thuật ngữ cũng giúp tránh nhầm hai thứ trông giống nhau. Câu It is important that you rest và It was Lan who called đều mở đầu bằng It, nhưng câu đầu là extraposition (chủ ngữ giả), câu sau là cleft (câu chẻ). Có tên gọi rõ ràng thì khi giáo viên hay sách nhắc đến, bạn biết ngay đang nói về cái nào.

Điều cần lưu ý là thuật ngữ tiếng Việt chưa thống nhất. "Câu chẻ" có nơi gọi là "câu tách", "câu nhấn mạnh It"; "đảo ngữ" có nơi gọi là "câu đảo". Vì vậy học kèm tên tiếng Anh là cách an toàn nhất để không lạc giữa các tài liệu.

Nhóm cấu trúc câu

Đây là những thuật ngữ bạn gặp nhiều nhất khi học câu nhấn mạnh. Ví dụ đều tự đặt.

Thuật ngữTên tiếng Việt thường dùngGiải thích ngắn và ví dụ
emphasis, emphatic structuresnhấn mạnh, cấu trúc nhấn mạnhTên chung cho các cách làm nổi bật một phần thông tin
cleft sentence, it-cleftcâu chẻTách câu thành It + be + tiêu điểm + that/who…: It was Lan who called.
pseudo-cleft, wh-cleftcâu chẻ giả, câu chẻ với WhatMệnh đề What… làm chủ ngữ, tiêu điểm đứng sau be: What we need is time.
reversed pseudo-cleftcâu chẻ giả đảoTiêu điểm lên trước, mệnh đề What ra sau: Time is what we need., That's what I mean.
subject–auxiliary inversionđảo ngữ (đảo trợ động từ)Trợ động từ đứng trước chủ ngữ: Never have I seen…
negative inversionđảo ngữ với từ phủ địnhĐảo sau Never, Rarely, Not until, Only…: Only then did she agree.
conditional inversionđảo ngữ câu điều kiệnBỏ if, đảo trợ động từ: Had I known, I would have come.
subject–verb inversion, locative inversionđảo ngữ toàn phần, đảo ngữ với trạng từ nơi chốnĐộng từ chính lên trước chủ ngữ: On the hill stood an old house.
fronting, preposingđưa thành phần lên đầu câuĐưa tân ngữ, bổ ngữ lên đầu mà không đảo: This one I like.
emphatic dotrợ động từ nhấn mạnhdo/does/did + động từ nguyên mẫu trong câu khẳng định: She did call.

Tên tiếng Anh có nhiều biến thể giữa các sách; ví dụ pseudo-cleft và wh-cleft là cùng một thứ. Khi gặp một tên lạ, đọc ví dụ đi kèm là cách nhanh nhất để biết nó ứng với cấu trúc nào.

Nhóm sắp xếp thông tin và ngữ âm

Nhóm này giải thích vì sao người ta nhấn mạnh và nhấn ở đâu. Chúng ít xuất hiện trong bài tập nhưng rất hữu ích để hiểu bản chất.

Thuật ngữTên tiếng Việt thường dùngGiải thích ngắn
given information, new informationthông tin cũ, thông tin mớiPhần người nghe đã biết và phần câu nói thêm vào
focustiêu điểmPhần thông tin được làm nổi bật nhất trong câu
end focustiêu điểm cuối câuXu hướng đặt thông tin mới, quan trọng ở cuối câu
end weightphần nặng đặt sauXu hướng dời thành phần dài, phức tạp về cuối câu
extraposition, dummy subjectchủ ngữ giả, dời mệnh đềIt đứng thay mệnh đề bị dời ra sau: It is clear that he lied.
sentence stresstrọng âm câuNhững từ được đọc mạnh trong cả câu
contrastive stresstrọng âm tương phảnĐọc mạnh một từ để đối lập với khả năng khác: I said FIFTEEN.
nucleus, tonic syllablenhân ngữ điệu, âm tiết chủ đạoÂm tiết nổi bật nhất, nơi cao độ đổi rõ nhất
weak form, strong formdạng yếu, dạng mạnhHai cách đọc của từ chức năng như can, was, do

Nếu chỉ chọn một thuật ngữ để nhớ trong bảng này, hãy chọn end focus. Gần như mọi cấu trúc nhấn mạnh đều có thể hiểu là cách tuân theo hoặc phá vỡ xu hướng đặt điều quan trọng ở cuối câu.

Nhóm từ nhấn mạnh và kiểu câu

intensifier. Từ tăng cường mức độ, thường là trạng từ như very, extremely, completely. Một số sách chia nhỏ thành nhóm tăng (amplifier) và nhóm giảm (downtoner) như slightly, rather; khi đó intensifier là tên chung.

emphasizer. Từ nhấn vào tính đúng của câu hơn là mức độ: really, indeed, certainly, actually. Ví dụ I really do believe it. Không phải sách nào cũng tách riêng nhóm này.

emphatic reflexive, intensive pronoun. Đại từ phản thân dùng để nhấn mạnh, bỏ đi câu vẫn đủ: The director herself replied. Khác với đại từ phản thân thông thường, làm tân ngữ bắt buộc như She hurt herself.

exclamative. Câu cảm thán với What hoặc How: What a view!, How quickly she learns!

rhetorical question. Câu hỏi tu từ, dùng hình thức hỏi để khẳng định: Who cares?

echo question. Câu hỏi hỏi lại, lặp câu người khác và thay phần gây ngạc nhiên bằng từ để hỏi: You did what?

Những cặp thuật ngữ dễ nhầm

Cleft và extraposition. Cả hai mở đầu bằng It. Thử bỏ It + be và that: nếu còn lại một câu đủ nghĩa thì là cleft (It was Lan who called còn Lan called). Nếu không thì là extraposition (It is clear that he lied không bỏ như vậy được).

Inversion và trật tự câu hỏi. Đảo ngữ mượn trật tự của câu hỏi nhưng là câu trần thuật, kết thúc bằng dấu chấm: Rarely does he complain. Câu hỏi thì có dấu hỏi và chờ câu trả lời.

Fronting và inversion. Fronting chỉ đưa một thành phần lên đầu, phần còn lại giữ nguyên: This one I like. Inversion thì ngoài việc có thành phần đứng đầu còn đổi chỗ trợ động từ và chủ ngữ: Never have I liked a film so much.

Emphatic do và do trong câu hỏi, phủ định. Do trong Do you like it? hay I don't like it là bắt buộc về ngữ pháp. Do trong I do like it là tự chọn, chỉ để nhấn mạnh và luôn được đọc mạnh.

Câu chẻ và câu ghép. Tên tiếng Việt dễ gây nhầm. Câu ghép (compound sentence) là câu gồm hai mệnh đề độc lập nối bằng and, but, so. Câu chẻ là một câu đơn được tách ra để nhấn mạnh, không liên quan đến câu ghép.

Mỗi nhóm thuật ngữ ứng với danh mục nào trên trang

Trang chia các cấu trúc nhấn mạnh thành từng danh mục riêng. Danh sách dưới giúp bạn biết khi gặp một thuật ngữ thì nên đọc tiếp ở đâu.

  • it-cleft, cleft sentence: danh mục câu chẻ It is/was … that/who, gồm cách chọn that hay who, chia động từ sau that, câu chẻ ở thì quá khứ.
  • pseudo-cleft, wh-cleft, reversed pseudo-cleft: danh mục câu chẻ giả với What và All, gồm cả The thing is, The reason is.
  • negative inversion với Never, Rarely, Seldom, Little, Under no circumstances: danh mục đảo ngữ với trạng từ phủ định.
  • inversion after Only, Not until, No sooner, Hardly: danh mục đảo ngữ với Only, Not until, No sooner, Hardly, nơi có phần bẫy than và when.
  • So/Such inversion, locative inversion: danh mục đảo ngữ với So, Such và đảo ngữ khác.
  • conditional inversion: danh mục đảo ngữ câu điều kiện, gồm Should, Were, Had và dạng phủ định.
  • emphatic do, intensifier, emphatic reflexive, fronting: danh mục trợ động từ và từ nhấn mạnh.
  • given/new, end focus, contrastive stress: các bài nền tảng trong danh mục nhấn mạnh trong tiếng Anh là gì, nơi có bài này.

Nếu cần luyện tay sau khi đã hiểu thuật ngữ, danh mục bài tập viết lại câu có đáp án theo từng cấp. Còn những lỗi người Việt hay mắc và cách dùng các cấu trúc này trong bài luận, thư từ, thuyết trình được gom ở danh mục lỗi hay gặp và dùng trong viết, nói.

Dùng thuật ngữ để tự tra cứu hiệu quả

Khi gặp một câu nhấn mạnh lạ trong bài đọc, các bước dưới giúp bạn tìm được giải thích chính xác thay vì đoán.

  1. Chép nguyên câu ra và gạch chân phần có vẻ bất thường: trợ động từ đứng trước chủ ngữ, khung It is … that, cụm What… đứng đầu.
  2. Đối chiếu với hai bảng trên để đoán tên cấu trúc. Ví dụ thấy Had she… đầu câu mà không có dấu hỏi thì nghĩ tới conditional inversion.
  3. Tra tên tiếng Anh đó trong mục lục hoặc phần tra cứu của sách ngữ pháp bạn đang dùng; tên chuẩn thường nằm trong mục lục.
  4. Đọc ví dụ trong sách, so với câu của bạn để chắc chắn là cùng cấu trúc.
  5. Ghi vào sổ tay theo dạng ba cột: tên tiếng Anh, tên tiếng Việt, một ví dụ tự đặt. Tự đặt ví dụ giúp nhớ lâu hơn chép ví dụ có sẵn.

Sổ tay thuật ngữ không cần dài. Mười đến mười lăm mục như trong bài này là đủ để đọc hiểu phần lớn tài liệu về câu nhấn mạnh. Phần còn lại, như cách chia động từ hay chọn that hoặc who, nằm ở từng danh mục chuyên sâu của trang.

Câu hỏi thường gặp

Cleft sentence dịch sang tiếng Việt là gì?

Cách gọi phổ biến nhất là câu chẻ, vì cấu trúc này chẻ một câu đơn thành hai mệnh đề để nhấn mạnh một thành phần. Một số tài liệu gọi là câu tách hoặc câu nhấn mạnh với It. Khi tra tài liệu tiếng Anh, có thể dùng thêm tên it-cleft để tìm đúng phần.

Pseudo-cleft khác cleft sentence thế nào?

Cleft sentence dùng khung It is hoặc It was, tiêu điểm đứng ngay sau đó: It was time that we needed. Pseudo-cleft dùng mệnh đề What làm chủ ngữ, tiêu điểm đứng sau động từ be ở cuối: What we needed was time. Cả hai đều nhấn mạnh nhưng vị trí tiêu điểm khác nhau.

Fronting có phải là đảo ngữ không?

Không. Fronting chỉ đưa một thành phần lên đầu câu, phần còn lại giữ trật tự chủ ngữ rồi động từ, như This one I like. Đảo ngữ thì đổi chỗ trợ động từ hoặc động từ lên trước chủ ngữ. Có những câu vừa có thành phần đứng đầu vừa đảo ngữ, như Never have I seen it.

Intensifier và emphasizer khác nhau thế nào?

Theo cách chia của một số sách ngữ pháp, intensifier tăng hoặc giảm mức độ của tính từ, trạng từ như very, extremely, slightly. Emphasizer nhấn vào tính đúng của cả câu như really, indeed, certainly. Không phải sách nào cũng tách hai nhóm này, nên khi đọc cần xem định nghĩa của chính cuốn sách đó.

Có cần học thuộc thuật ngữ để làm bài thi không?

Dạng bài thường gặp ở phổ thông không hỏi tên thuật ngữ mà yêu cầu viết lại câu, chọn đáp án hay tìm lỗi. Vì vậy không cần học thuộc. Biết thuật ngữ chủ yếu giúp bạn tự tra tài liệu, hiểu lời giảng và không nhầm các cấu trúc trông giống nhau.

Extraposition có phải là câu nhấn mạnh không?

Extraposition, hay cấu trúc chủ ngữ giả It, chủ yếu để dời mệnh đề dài ra cuối câu cho dễ đọc, không nhằm làm nổi bật một thành phần như câu chẻ. Tuy vậy vì mệnh đề bị dời ra cuối nên nó nhận tiêu điểm cuối câu. Người học hay nhầm nó với câu chẻ vì cả hai mở đầu bằng It.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138