NhanManh.comNhấn Mạnh
Nhấn mạnh trong tiếng Anh là gì

Khi nào nên dùng câu nhấn mạnh và khi nào thành nặng nề

Câu nhấn mạnh có giá trị vì hiếm: những lúc nên dùng, dấu hiệu đoạn văn nhấn quá tay, mức dùng theo hoàn cảnh và cách sửa một đoạn văn bị nhấn mạnh dày đặc.

Vietnamese office worker in Hai Phong editing a draft on a laptop with a blank bright display, red pen and coffee beside her, shot from behind the shoulder, quiet morning office

Nên dùng câu nhấn mạnh khi có một điều cụ thể cần người đọc dừng lại: một thông tin cần sửa, một ý cần phản bác, hoặc ý chính của cả đoạn; còn dùng ở mọi câu thì nhấn mạnh mất tác dụng và văn trở nên nặng nề. Người học vừa nắm được đảo ngữ, câu chẻ thường muốn dùng thật nhiều để bài viết "có cấu trúc khó". Kết quả hay gặp là đoạn văn đọc như diễn văn, mỗi câu đều giơ tay đòi chú ý.

Bài này giúp bạn biết lúc nào một câu nhấn mạnh thật sự làm việc, lúc nào nó chỉ trang trí. Có bảng mức dùng theo hoàn cảnh, một đoạn văn bị nhấn quá tay và bản sửa lại, cùng danh sách kiểm trước khi nộp bài hay gửi thư.

Nhấn mạnh có giá trị vì nó hiếm

Hãy nghĩ tới cây bút dạ quang trong sách giáo khoa. Một trang tô vài dòng thì người đọc lại nhìn ngay ra ý chính. Một trang tô vàng toàn bộ thì chẳng khác gì không tô. Câu nhấn mạnh cũng vậy: mỗi câu chẻ, mỗi câu đảo ngữ là một lần đánh dấu "chỗ này quan trọng". Đánh dấu khắp nơi thì người đọc không còn tin vào dấu hiệu nữa.

Ngoài chuyện mất tác dụng, nhấn mạnh dày đặc còn tạo ra giọng điệu. Đoạn văn có ba câu đảo ngữ liền nhau nghe như đang đọc diễn văn hoặc viết văn cổ. Trong một email hỏi lịch họp, giọng đó khiến người nhận thấy lạ, thậm chí khó chịu. Người đọc bản ngữ nhận ra rất nhanh khi một cấu trúc được đưa vào để khoe chứ không phải để phục vụ ý.

Điều này không có nghĩa là nên tránh câu nhấn mạnh. Một bài luận hoàn toàn không có câu nào nhấn mạnh có thể đọc phẳng và thiếu điểm tựa. Mục tiêu là đặt nhấn mạnh vào đúng những chỗ đáng nhấn: thường chỉ một vài câu trong một đoạn văn, và những câu ấy nằm ở chỗ ý của bạn rẽ hướng hoặc chốt lại.

Những lúc câu nhấn mạnh thật sự làm việc

Khi sửa một thông tin sai. Người đọc đang tin một điều không đúng; câu chẻ hoặc trợ động từ do giúp chỉ thẳng vào chỗ sai: It was the supplier, not our team, that delayed the order.

Khi phản bác một quan niệm phổ biến. Trong bài luận, câu nhấn mạnh hợp nhất ở chỗ bạn đi ngược lại điều nhiều người nghĩ: What matters most is not the number of hours but how they are used.

Khi chốt ý chính của đoạn hoặc cả bài. Câu kết đoạn là chỗ người đọc dễ nhớ nhất. Một câu chẻ hoặc một câu đảo ngữ trang trọng ở đây có tác dụng hơn hẳn đặt ở giữa đoạn.

Khi khẳng định điều bị nghi ngờ. Trong thư trả lời khiếu nại hay khi giải thích, We did send the documents on Monday cho thấy bạn hiểu người kia đang nghi ngờ và bạn khẳng định lại một cách lịch sự.

Khi có hai vế đối lập rõ. Đưa thành phần lên đầu hai vế, hoặc dùng trợ động từ ở vế khẳng định, giúp phép so sánh rõ hơn: I don't enjoy cooking, but I do enjoy baking.

Khi văn bản cần nghi thức. Diễn văn, thư cảm ơn trang trọng, lời mở đầu sự kiện có thể dùng đảo ngữ như Seldom have we received such generous support, vì ở đó giọng trang nghiêm là điều người nghe chờ đợi.

Mức dùng theo hoàn cảnh

Bảng dưới là gợi ý dựa trên cách dùng thường gặp, không phải luật. Mỗi người viết và mỗi ngành có thói quen riêng.

Hoàn cảnhHợpNên hạn chế
Nói chuyện, tin nhắnNhấn giọng, do/did, What I need is…, reallyĐảo ngữ phủ định, đảo ngữ điều kiện
Email công việcCâu chẻ vừa phải, Should you need… ở cuối thư, do khi khẳng định lạiViết hoa, nhiều dấu chấm than, chuỗi very very
Bài luận, bài nghị luậnMột vài câu chẻ ở chỗ phản bác; một câu đảo ngữ ở mở bài hoặc kết bàiCâu nào cũng mở bằng It is … that hoặc Never
Văn bản học thuật, báo cáoCâu chẻ để làm rõ trọng tâm; từ nhấn mạnh chừng mực như particularly, in factTừ cảm xúc như amazing, terrible; câu cảm thán
Diễn văn, thư trang trọngĐảo ngữ phủ định, câu chẻ, nhịp câu song songTừ khẩu ngữ như super, totally
Bài thi viết lại câuĐúng cấu trúc đề yêu cầuThêm từ nhấn mạnh làm đổi nghĩa câu gốc

Dòng bài thi đáng chú ý: trong dạng bài viết lại câu, bạn không chọn mức nhấn mạnh, đề đã chọn. Nhiệm vụ là giữ nguyên nghĩa. Thêm một chữ really hay very không có trong câu gốc có thể bị coi là thay đổi nghĩa.

Dấu hiệu đoạn văn đang nhấn mạnh quá tay

Đọc lại bài viết và đánh dấu những điểm dưới đây. Gặp từ ba dấu hiệu trở lên trong một đoạn ngắn thì nên sửa.

  • Hai câu liền nhau đều là câu chẻ hoặc đều là đảo ngữ.
  • Một đoạn văn có từ ba từ nhấn mạnh như really, very, extremely, absolutely trở lên.
  • Dùng do/does/did nhấn mạnh trong câu không có ai nghi ngờ điều đó, ví dụ ngay câu mở đầu bài.
  • Câu chẻ nhấn vào một thành phần không có gì để đối lập: It is in this essay that I will discuss…
  • Đảo ngữ xuất hiện trong văn bản thân mật như tin nhắn cho bạn, email hỏi giờ hẹn.
  • Có nhiều dấu chấm than trong văn bản không phải thư từ thân mật.
  • Cùng một ý được nhấn hai lần bằng hai công cụ trong một câu, như vừa câu chẻ vừa really vừa do: It is really this rule that does matter.
  • Đọc to lên thấy giống đang diễn thuyết dù nội dung rất bình thường.

Khi sửa, không cần bỏ hết. Giữ lại câu nhấn mạnh ở chỗ quan trọng nhất của đoạn, chuyển các câu còn lại về trật tự thường. Thường chỉ cần bỏ bớt một nửa là đoạn văn đã cân lại.

Sửa một đoạn văn bị nhấn mạnh dày đặc

Đoạn tự đặt sau đây đúng ngữ pháp nhưng nhấn quá tay: It is technology that has changed the way we study. Never before have students had so many resources. What is really, really important is that we do use them wisely. Not only do online tools save time, but they also do make learning more flexible. It is clear that it is self-discipline that decides everything.

Đếm lại: năm câu thì có ba câu chẻ hoặc chủ ngữ giả lồng nhau, một câu đảo ngữ phủ định, một câu đảo ngữ với Not only, hai lần do nhấn mạnh không có lý do, và một cặp really, really. Người đọc không biết đâu mới là ý chính, vì câu nào cũng đòi chú ý ngang nhau. Câu cuối còn có It is clear that it is … that, hai khung chồng lên nhau nghe rất vụng.

Bản sửa: Technology has changed the way we study. Students today have more resources than ever, and online tools save time and make learning more flexible. Yet having more resources does not guarantee better results. What decides the outcome, in the end, is self-discipline. Bản sửa chỉ giữ hai điểm nhấn: does not guarantee ở chỗ ý rẽ hướng, và câu chẻ What decides the outcome … is self-discipline ở cuối để chốt ý. Đoạn văn ngắn hơn, nhưng ý chính nổi rõ hơn.

Từ nhấn mạnh bị mòn và cách thay

Một nguồn nặng nề khác không đến từ cấu trúc mà từ những từ nhấn mạnh bị dùng đến mòn: very, really, so, totally, absolutely. Chúng không sai, nhưng khi xuất hiện ở câu nào cũng có, người đọc tự động bỏ qua chúng. Câu The results were very, very good thường yếu hơn The results were excellent, vì một từ mạnh sẵn nói được nhiều hơn hai từ đệm.

Có một điểm ngữ pháp liên quan: tính từ chỉ mức độ cao nhất sẵn rồi như amazing, perfect, exhausted, freezing thường không đi với very. Người bản ngữ nói absolutely amazing, completely exhausted hay really freezing; very amazing có gặp trong khẩu ngữ nhưng thường bị coi là không chuẩn, không nên dùng khi viết. Ngược lại, absolutely đi với tính từ thường như absolutely good nghe lạ.

Từ literally là trường hợp tế nhị: nghĩa gốc là "theo nghĩa đen", nhưng trong khẩu ngữ nhiều người dùng nó như một từ tăng cường mức độ. Cách dùng thứ hai được nhiều từ điển ghi nhận là khẩu ngữ, nhưng vẫn bị một bộ phận người đọc khó chịu. Trong bài viết nghiêm túc, an toàn nhất là chỉ dùng literally theo nghĩa gốc.

Danh sách kiểm trước khi nộp bài hoặc gửi thư

Mất vài phút cho các bước dưới đây có thể giúp bài viết tự nhiên hơn rõ rệt, nhất là với bài luận và thư công việc.

  1. Gạch chân mọi câu chẻ, câu đảo ngữ và mọi chữ do/does/did nhấn mạnh trong bài.
  2. Với từng câu đã gạch, hỏi: câu này đang sửa, phản bác, đối lập hay chốt ý gì? Không trả lời được thì chuyển về câu thường.
  3. Kiểm tra khoảng cách: không để hai câu nhấn mạnh cùng loại đứng liền nhau.
  4. Đếm từ nhấn mạnh trong mỗi đoạn; thay bớt bằng một từ có nghĩa mạnh sẵn, ví dụ very tired thành exhausted, very big thành huge.
  5. Đổi giọng theo người nhận: thư cho đối tác bớt đảo ngữ, bớt dấu chấm than; bài thi giữ đúng yêu cầu đề.
  6. Đọc to toàn bài một lần. Câu nào nghe như diễn thuyết giữa một nội dung bình thường thì hạ xuống.

Danh sách này không nhằm loại bỏ câu nhấn mạnh mà để mỗi câu còn lại đều có lý do. Sau vài lần soát như vậy, bạn sẽ quen tay chọn chỗ nhấn ngay từ lúc viết nháp, không cần soát kỹ nữa. Nếu có người đọc giúp, hỏi họ một câu đơn giản: ý chính của đoạn này là gì? Nếu họ trả lời đúng chỗ bạn đã nhấn, cách nhấn của bạn đang làm việc.

Câu hỏi thường gặp

Một bài luận nên có bao nhiêu câu nhấn mạnh là vừa?

Không có con số cố định. Gợi ý thường gặp là mỗi đoạn thân bài có một đến hai chỗ nhấn ở nơi ý rẽ hướng hoặc chốt lại, cộng một câu có sức nặng ở mở bài hoặc kết bài. Quan trọng hơn số lượng là mỗi câu nhấn mạnh phải trả lời được nó đang nhấn vào điều gì.

Dùng đảo ngữ trong bài luận có được điểm cao hơn không?

Không có gì bảo đảm như vậy. Người chấm thường đánh giá việc dùng cấu trúc đa dạng một cách chính xác và phù hợp, không phải số lượng cấu trúc khó. Một câu đảo ngữ đúng chỗ có ích; ba câu đảo ngữ gượng ép có thể bị coi là thiếu tự nhiên hoặc sai.

Có nên dùng câu nhấn mạnh trong email công việc không?

Có, nhưng chừng mực. Câu chẻ để làm rõ điều cần chú ý, trợ động từ do khi xác nhận lại một việc đã làm, hay câu Should you have any questions ở cuối thư đều phổ biến. Nên tránh viết hoa cả từ, nhiều dấu chấm than và đảo ngữ phủ định trong thư hằng ngày.

Very và really dùng nhiều có sao không?

Không sai ngữ pháp, nhưng dùng dày đặc làm chúng mất tác dụng và bài viết nghe nghèo từ. Thay bằng tính từ có nghĩa mạnh sẵn như exhausted, enormous, delighted sẽ gọn và rõ hơn. Trong văn nói thân mật, really vẫn rất tự nhiên, không cần tránh.

Làm sao biết một câu nhấn mạnh nghe gượng?

Đọc to câu đó trong ngữ cảnh. Nếu nội dung bình thường mà câu nghe trang trọng bất thường, hoặc câu nhấn vào một thành phần không có gì để đối lập, nhiều khả năng nó gượng. Thử viết lại bằng câu thường rồi so: nếu mất đi không thấy thiếu ý gì, câu thường là lựa chọn tốt hơn.

Văn nói có cần tránh câu nhấn mạnh không?

Không. Văn nói dùng nhấn mạnh rất nhiều, chủ yếu bằng giọng, trợ động từ do và câu chẻ với What. Thứ nên hạn chế khi nói là các đảo ngữ trang trọng như Never have I hoặc Had I known, vì chúng nghe như đang đọc văn viết, trừ khi bạn cố ý tạo hiệu ứng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138